Goizeko Izarretan

Abian da Joan Mari Torrealdai Bekaren hirugarren edizinoa.  2020. Urtean Usurbilen hil zan Joan Mari Torrealdai, Forun jaiotako idazle, euskaltzain, kazetari eta soziologoa. Usurbilgo Udalak eta Jakin Fundazinoak erabagi eben beka hau sortzea. Urte birik behin emoten dabe. Jakinetik, Haritz Azurmendik azaldu deusku zelan sortu zan eta zein dan helburua. Usurbilgo Udala izan zan Jakinegaz harremanetan jarri zana. Torrealdaik itzitako ondarea mantendu beharra ikusita, bekea sortzea erabagi eben. Orain arteko edizino biak arrakastatsuak izan dira. ‘EHZ 1996-2026: herri bat zuzenean’ proiektuak irabazi eban azkenengo bekea. Auzolanean antolatzen dan Euskal Herria Zuzenean ekimenaren ganekoak azaltzen dabez podcast baten, liburu baten eta dokumental baten. Azken hau urte amaierarako egongo da. Urriaren 26ra bitarteko epea Hirugarren deialdian, ‘Euskera adierazkorra lantzeko bide barriak’ gaia aukeratu dabe. Aurtengo Jakin jardunaldietan be gai berbera izan zan. Erronka modura planteatzen dabe. Lanak banaka edo taldean aurkeztu daitekez. Jakin.eus atarian dagoz oinarri guztiak. Urriaren 26ra bitartean aurkeztu daitekez proiektuak. Ainara Lasak, Ibai Iztuetak, Miren Amurizak eta Gorka Bereziartuak osotuko dabe epaimahaia. Honeek zemendiaren amaieran edo abenduan emongo dabe jakiten zein dan aukeratu daben proiektua. Irabazleak hamalau mila euroko laguntzea jasoko dau eta 18 hilabeteko epea izango dau egitasmoa gauzatzeko. Joan Mari Torrealdai, euskal kulturaren erreferente dala gogorarazi deusku Haritz Azurmendik.

Euskal Soziologia Kongresua egingo da datorren urtean. Aurreko astean, Espainiako Soziologia Federazinoarena egin zan Bilbon. ‘Erronkak, ebidentziak, erantzunak’ lelopean, Espainiako Soziologia alkartearen kongresua egin da hilaren 15etik 17ra bitartean. Lehenengoz egin da Bilbon . Gorka Moreno euskal soziologia alkarteko kideak gaur esan deuskunez, datorren urtean, Euskal Soziologia kongresua egingo da. Bagilean edo uztailean izango da baina momentuz data eta lekua zehazteko daukiez. Adimen artifiziala, erronka nagusia Espainiako Soziologia Federazinoaren hamaseigarren kongresua da Bilbon egin dana. Azpimarratzen danez, Euskadin egiten diran ekarpen zientifikoak erreferente dira Espainian eta nazinoartean. Euskal alkargoan dagozan soziologo askoren ekarpenak hartzen dira kontuan. Gogoratu daigun Teresa Laespada Bizkaiko enplegu, gizarte kohesino eta bardintasun saileko diputadua, Nerea Melgosa ongizate, gazteria eta erronka demografikoko sailburua eta Imanol Pradales lehendakaria bera be soziologoen komunidadeko kideak direla. Etxebizitzaren erronka, feminismoa edo klima aldaketaren eragina moduko gaiak aztertu dabez Bilbon egindako kongresuan. Gai edo ardura nagusienetarikoa adimen artifiziala izan da. Honen inguruan, araudi baten beharra nabarmendu da Bilbon egindako kongresuan.

Agirre lehendakaria eta bere belaunaldiaren ideien ganeko memoria aldarrikatu dau Iñagi Goiogana historialariak. 90 urte betetan dira aurten, Jose Antonio Agirre Lehendakariaren lehenengo Jaurlaritza osotu zala. 1936. urteko urriaren 7an egin ziran hauteskundeak eta 32 urte eukazala izendatu eben Agirre lehendakari Gernikako Batzar Etxean. 20ko hamarkadan sartu zan Agirre politikagintzan. EAJko kide izan zan hasieratik. Primo de Riveraren diktaduraren ostean errepublikaren sasoian, Euskadirentzako autonomia estatutuaren aldeko saioetan be buru-belarri ibili zan. Burujabetza zan helburua. Lehenengo Jaurlaritza 1936ko hauteskundeak irabazita, gerra zibila hasita, konzentrazinoko jaurlaritza osotu eban Agirrek. Ezaugarri bi izan ebazan orain 90 urteko jaurlaritzak. Alde batetik, alderdi asko batu ziran eta bestetik, gerrea egoan, horrek eragiten ebazan guztiakaz. Gerrea galdu egin zan eta Agirreren erbesteratzea ekarri eban. Erbestean be bere ardura nagusia, Euskal Herria nazinoartean ezagutarazotea izan zan. Parisen hil zan eta bere gorpua Donibane Lohitzunera eroan eben. Iñaki Goiogana historialariak ondo ikusten dau Bilboko aireportuari Jose Antonio Agirre izena jartzea. Gogoratu bestalde, datorren urtean, urriaren 7.a jaieguna izango dala, orain 90 urte sortu zan lehenengo jauarlaritza omentzeko. Goioganarentzat, Agirre Lehendakaria eta bere belaunaldiaren memoria euki beharko geunke.

Niko Cuenca ekonomilariaren esanetan, absentismoaren ganean arazoa egon badago. Zeresana eragin dauan gaia da honakoa besteak beste Alberto Nuñez Feijoo buruzagi popularrak minbizitzat jo ebalako. Niko Cuenca ekonomilariak azaldu deuskunez, kontuan euki behar da, bajan dagozan langileak eta baimen desbardinakaz lanera ez doazen langileak sartzen direla absentismoaren barruan. Bajan dagozan langileak ezin direla kriminalizatu azaldu deusku, baina bere esanetan, onartu behar da arazoa egon badagoala. Europa osoan zabaldu dan arazoa da absentismoarena. Krisi garaian, gitxiago ziran lanera faltetan zirenak, lanpostua galtzeko beldurrez. Pandemiak bestalde, eragin handia izan dau buruko osasunean eta gizartea gero eta zaharragoa be bada. Beraz, gaixorik dagozanen kopuruak be gorantz egin leike ondorioz. Arazo honek, besteak beste, produktibidadean eta inbersinoetan izan leike eragina Niko Cuencarentzat. Kontuan euki behar da, lantegi bat zabaltzeko kokalekua bilatzerakoan, besteak beste absentismo maila eta lan gatazken maila hartzen direla kontuan. Neurriak hartu beharra Patronala, sindikatuak, gobernua eta alderdi politikoen artean neurtu beharko litzatekeen arazoa da absentismoarena Niko Cuencarentzat. Guztien artean hartu beharko litzatekez neurriak. Sindikatuen jarrerea ulertzekoa dala azaldu deusku eta eurak be badakitela arazoa egon badagoala.

Almerian gertatu dan moduko sutearen arriskua gurean be badago. BaskEgurretik azaldu deuskue, kudeaketa aktiboa behar dala holangoak saihesteko. Oskar Azkarate Baskegurreko zuzendariaren esanetan, prebentzinoan egin behar da lan handia baso-suteak ekiditeko. Kudeaketa aktiboa azpimarratu dau. Kudeaketa hori era jasangarriaren egitearen garrantzia gaineratu dau. Zuzendaritza barria eta erronkak BaskEgurrek, Euskadiko Egurraren Elkarteak, zuzendaritza barria dauka. Aurreko hilean izendatu eben Shaila Olmos presidente barria. Federico Saiz ordezkatuko dau Olmosek. Azken hau, hamalau urtez izan da BaskEgurreko presidente. Oskar Zaratek esan deuskunez, erronka bat baino gehiago dauka zuzendaritza barriak, tartean, egurraren sektorearen garrantzia aldarrikatzea eta kudeaketan hobetzea. Egurraren sektoreak garapen jasangarrian daukan garrantziaz be ohartarazten dabe. Honen adibide da, gero eta eraikin gehiago egiten direla material honegaz, babes ofizialeko etxebizitzak adibidez. Gauza barria dala emon arren, urteak daroez mota honetako etxeak eraikitzen, batez be, Europan. 115.000 hektareara heltzen da gaur egun basoen azalerea Euskadin. Baso-jabetzaren %75 esku pribaduetan dago Bizkaian eta Gipuzkoan. Araban %25koa da portzentaia. Euren lana ezinbestekoa dala esan deusku Oskar Azkaratek. Egurraren sektorearen garrantziaz ohartarazteko, Egurraren herria, Bosque Country kanpaina ibiltaria be egin dabe. Legution amaitu zan aurreko astean. 9.000 lagun baino gehiagoren bisitea jaso dau kanpaina honek.

10 urte bete dauz EHUAlumni sareak.  Atzo ospatu zan Bilboko Bizkaia Aretoan EHUAlumniren hamargarren urtebetetzea. Euskal Herriko Unibertsidadeko ikasle ohien sarea da honakoa. Belaunaldien arteko konexinoa balioan jarri eta sareak lan-munduan lehen urratsak emoten ari diranen garapen profesionalean laguntzen dau. Iñigo Lamarca da presidentea eta berak azaldu deusku, helburu bi daukazala egitasmo honek; EHU ezagutaraztea batetik eta bestetik sarea sortzea. Mentoretza programea, Enbaxadore izeneko programea, Trebakuntza Eskolea eta Cicerone programea eskaintzen dauz EHUAlumnik. Sarean egoteak abantail bat baino gehiago daukaz ikasleentzat. Mentoretzari jagokonez 200 mentore eta 300 gazte baino gehiagok hartu dau parte hamar urtetan. Dana dala, ikasle askok oraindino ez dabe EHUAlumni ezagutzen. Aurrera begira, honakoa da daukien erronkarik nagusienetarikoa. Iñigo Lamarcak sarearen webgunean sartzeko gonbitea egin dau, argi eta garbi azaltzen dalako guztia bertan. USaPeko polemikea Unibertsidadera sartzeko frogatan, aurten, euskerazko azterketakaz gertatu dan guztia bestalde, atsekabez bizi izan dauala esan deusku Iñigo Lamarcak. Euskerazko azterketetan ikusi dan maila baxua bestelako ikasgai batzuetan be badala azpimarratu dau eta horrek unibertsidade eta batxillergoaren arteko talka bat erakusten dauala. Erantzukizuna guztiena dala dino Lamarcak eta ezin dala alarmarik piztu. Gertatutakoak unibertsidadeari eta euskereari egiten deutsen kaltea nabarmendu dau.

Gobernuz kanpoko erakundeen euskal koordinakundetik larritzat jo dabe erakundeek emoten dabezan diru-laguntzen ganeko legea ez betetea. 2025. urteko txostena aurkeztu dau euskal gobernuz kanpoko erakundeen koordinakundeak. Igaz, 4 miloi pertsona baino gehiagori lagundu eutsen 69 herrialdetan, 949 lankidetza proiekturen bitartez. Gobernuz kanpoko erakundeen koordinakundetik, Nerea Uriarte Goitia lehendakariak txostenaren balorazino positiboa egin dau. Bere esanetan, agerian geratu da euskal gizartearen alkartasuna. Finantziazinoaz kezkatuta Gobernuz kanpoko 83 erakunde dagoz gaur egun koordinakundean. Eurak egindako lanaren txostena, nahi daben guztien eskura dago wegunean. Espezializatutako erakundeak dagoz tartean, arlo guztietan lan egiten dabenak; hezkuntza, laguntza humanitarioa, emakumea… Euskal lankidetza eredua, erreferente bat dala ziurtatu dau Uriartek. 117.000 dira gobernuz kanpoko erakundeen laguntzaileak, 106.000 bazkide baino gehiago, 8.700 emole, 2.200 boluntario… Urtetik urtera ganera, kopuru honeek gorantz egiten dabe. Finantziazinoa da erakunde honeen ardurea. Nerea Uriartek esan deuskunez, orain urte bi onartu zan legea ez da betetan eta hori oso larria da eurentzat.

Adimen artifizialaren aroan, Pirineoetako hizkuntzen presentzia bermatzeko adierazpena sinatu da. Mugaz Gaindiko Bikaitasun Sarearen Adierazpena sinatu da, hain zuzen. Pirineoetako hizkuntzen presentzia bermatzea da sare honen helburua. Euskeraz gain, katalanera, aragoiera eta okzitaniera dagoz tartean. Ekimena, Linguatek-IA izeneko proiektuaren barruan sartzen da. Aitzol Astigarraga Orain NLP zentruko koordinatzaileak azaldu deuskunez, lankidetza proiektua da honakoa. Adimen artifizialaren aro global honetan, lankidetza ezinbestekoa dala azpimarratu dau Astigarragak. Bikoizketa automatikorako plataformea Adierazpena sinatzeaz gain, bikoizketa automatikorako plataformea be aurkeztu da. Pirineoen alde bietako hizkuntza gitxituen digitalizazinoa eta adimen artifizialaren garapena da helburua. Plataforma hau urte amaieran abian egotea aurreikusten dabe. Europan, ez da beste inon gertatzen, eremu gitxi baten hainbat hizkuntza gitxitu egotea. Katalanerari jagokonez, adimen artifizialaren etorrerea dala eta egoera onean dagoala esan daiteke. Ezin da gauza bera esan okzitanera edo aragoieraz. Euskereari jagokonez, Aitzol Astigarragak esan deusku, egoerea ez dala txarra baina hizkuntza hegemonikoen aurrean kezkagarria bai. Linguatek-IA proiektuaren barruan egiten ari diran lankidetza hau, beste eremu batzuentzako eredu dala azpimarratu dau Astigarragak.

Gorka Knörrek, eszenatokian ospatuko dau asteon, 55 urte igaro direla lehenengo emonaldia eskeini ebanetik. Gasteizen eskeiniko dauz kontzertu bi bariku eta zapatu honetan. Manuel Iradier Txangolari izeneko alkartearen areto nagusian eskeini eban Gorka Knörrek bere lehenengo kontzertua 1971. Urtean. Erakunde horrek bultzatuta datoz aste honetako emonaldi biak. Musikariak gaur esan deusku poz berezia sentitzen dauala kontzertuok eskaintzeko. Manuel Iradier alkartea eta Araban euskalgintzaren alde lan egin dabenak aitortzeko nahia azaldu dau. Gorka Knörr-ek hamar disko eta hainbat zuzeneko eskeini dauz orain arteko ibilbidean. Bariku-zapatuko kontzertuei ‘Iraun’ izena jarri deutse. Gurea, bizirik iraun dauan herria dala azpimarratu gura dau era horretara. Errepertorioa ‘Domuit Vascones’ abestia, Patxi Zabaletaren testuan oinarritutakoa, zentsurak galazotako ‘Irailak 27’ edo ‘Gasteiz, martxoak 3’ moduko kantak eskeiniko dauz Knörrek, Donibane Lohitzunen eskeinitako kontzertu baten ikusle baten modu anonimoan grabau zana azken hau. Lluis Llachegaz batera eskeini eban kontzertua izan zan eta ikuslearen grabazinoa besterik ez dago.  Bere ibilbidean zehar zortutako beste hainbat abesti eta abesti barriak be eskeiniko dauz. Arkabia Aretoan izango dira Gorka Knörren kontzertuak, Vital Fundazioaren kulturgune barrian iluntzeko zortziretan.

Bea Ilardia abogaduarentzat prebentzinoan eta kontzientziazinoan egin behar da lan handia, orain 10 urte Sanferminetan gertatu zan talde bortxaketa kasuak ez errepikatzeko. 2016. urteko garagarrilaren 7ko goizaldean izan zan gertaerea Iruñean. Sevillako bost gizonek, La Manada izenagaz ezagutzen zirenak, 18 urteko Madrileko neska gazte bat bortxatu eben Iruñeako atari baten. Handik urte bira etorri zan epaiketea. Nafarroako auzitegi probintzialeko epaileen sententziak polemikea eragin eban gertaerea ez ebalako bortxaketa modura hartu. Sexu abusu edo gehiegikeria izan zala esan eben. Bea Ilardia abogadua genero indarkeria kasuetan aditua da. Azaldu deuskunez bortxaketa edo abusua izan dan kontsideretako, indarkeria egon behar da. Nafarroako auzitegi probintzialeko epaiari helegitea jarri eutson biktimeak eta Nafarroako epaitegi gorenak emon eban bigarren sententzia, kasu honetan bortxaketea kontsideratuz. Kasu honek, Bai, bakarrik da bai  modura ezagutzen dan legea sortzea ekarri eban. 2022. urtean onartu zan hain zuzen. Honek be eragin eban zeresana, zigor batzuk murriztu egin ziralako. Bea Ilardiarentzat, arau barria ona zan, baina legearen interpretazinoan egon zan arazoa. Ondorioz, fokoa barriro be jartzen da emakumeengan, honeek gertaeraren aurrean ze jarrera izan eben argitzera behartuz, besteak beste. Gakoak Emakumeen kontrako indarkeriaren aurrean, Bea Ilardia abogaduak dino, prebentzinoan eta kontzientziazinoan dagoala gakoa. Baliabide gehiago behar dira bere ustez. Ultra-eskumaren gorakadaren aurrean adi egon behar garela dino Ilardiak, bere diskurtso anti-feministea ikusita. Bere esanetan, jaiak ez dira parentesi bat, jaietan zein bestelako eremu edo girotan be gertatzen dira emakumeen kontrako erasoak. Ilardiarentzat, garrantzitsua litzateke era berean, justizia arloan genero ikuspegia bermatzea. Ezinbestekotzat jotzen dau azken hau.

ELA sindikatuak azken 50 urteetako bere ibilbidea gogoan hartuko dau 'Oinarri sendoak etorkizunerako' goiburupean.  Orain 50 urte egindako 3. kongresua gogoan hartuko dabe. Zati bitan egin eben orduan, lehenengoa garagarrilaren 3an, Amorebieta Etxanon (Euban), eta bigarrena urrian, Eibarren. Orduan bere printzipioak berretsi zituan sindikatuak. Orduko adierazpenean sindikatuaren sorrera aktearen eta lehen estatutuen barrikuspena egin eben, gaur egun be indarrean dagozan ezaugarriak ezarriz: euskal sindikatu abertzalea, sozialistea, independentea eta bere afiliazinoaren bidez finantziautakoa. Gaurkoan autortzea egingo deutse azken 50 urteetan afiliadu izan diran ehun pertsona ingururi. Horrez gain, berbea hartuko dabe Mitxel Lakuntza, Amaia Muñoa eta Leire Txakartegik, sindikatuko arduradunetarikoek.  

Iker Casanovak Bizkaia Irratiko Goizeko Izarretan saioan adierazo dau eztabaida politikoa argumentuetan eta ideietan oinarritu behar dala. Bere esanetan, helburua ez da irainak edo eraso pertsonalak erabiltzea, baizik eta proposamenak eta eretxiak errespetuz plazaratzea. Casanovak azpimarratu dau ez dabela gatazkan edo ahazkundean jausi gura. Horren ordez, euren esku dagoen neurrian, politika eraikitzailea sustatzen saiatuko dirala nabarmendu dau, alkarrizketa eta errespetua oinarri hartuta. Azkenik, EH Bilduko Bizkaiko bozeroaleak azaldu dau eztabaida politikoak herritarren interesak izan behar dauzala ardatz. Bere ustez, ideien inguruko eztabaidak indartu behar dira, eta irainak zein liskarrak baztertu.

PSE-EEko legebiltzarkide Pau Blasik adierazo dau Euskal Herriko Unibertsidadean (EHU) USaP azterketen inguruan sortutako egoereak kezka handia eragin dauela, eta auzia lehenbailehen konpontzeko eskatu dau. Bere esanetan, azterketetako gorabeherek familien haserrea eta ziurbakotasuna handiagotu dabez, eta kasua epaitegietara iritsi danez, konponbidea zaildu egin da. Blasik nabarmendu dau unibersidadeak iragarritako neurriak ez dirala nahikoa izan. Halanda be, azpimarratu dau egoereak kalte egin deutsiela ikasleei zein unibersidade-sistemearen sinisgarritasunari. Bestalde, euskerearen eskakizunei buruzko araudi barriaz be egin dau berba. PSE-EEren eretxiz, lege barriak ez dauz beharrezko berme juridikoak eskaintzen, eta administrazino bakotxari diskrezinonaltasun handiegia emoten deutso hizkuntza-eskakizunak ezarteko orduan. Alkarrizketan, Espainiako Gobernuaren egoera politikoa be izan berbagai. Blasiren ustez, zarata politikoa gorabehera, gobernuak herritarren ongizaterako politikak garatzen jarraitzeko gaitasuna eta borondatea daukaz.

Euskadiko Gazteriaren Kontseiluak ohartarazo dau etxebizitzea eta lan-prekariedadea dirala gazteen arazo nagusiak. Kontseiluko presidentea dan Iratxe Uriarteren esanetan, egoera horrek gazteen emantzipazinoa atzeratzen dau eta bizitza proiektua martxan jartzea gatx egiten dau. Uriartek etxebizitza publiko gehiago eta kalidadezko enplegua eskatu ditu, gazteek etxetik urteteko benetako aukerak eukiteko. Era berean, emantzipetako laguntzak baliagarriak dirala esan dau, baina ez dirala nahikoa arazoa konpontzeko. Bestalde, gazteen ongizate emozionala be kezka handia dala azpimarratu dau Goizeko Izarretan irratsaioan. Bakardadea, estresa eta antsiedadea gero eta zabalduago dagozala esan dau, eta komunidadearen zein aisialdi taldeen garrantzia nabarmendu dau gazteen garapenean.

Bizkaiko Batzar Nagusien tertuliari ekin deutsagu gaurkoan Bizkaia Irratiko mikrofonoetan. Betiko moduan, Jesus Lekerikabeaskoa (EAJ), Iker Casanova (EH Bildu), Eneritz de Madariaga (Elkarrekin Bizkaia) eta Ana Berta Campo (PSE-EE) geure tertulian izan dira. Zerga-neurriei buruzko Foru Arau barria eta Euskal Enplegu Publikoaren Legea izan dira protagonista gaur. Bizkaiak zerga-neurri multzoa bultzatuko dau enpresen errotzea indartzeko, talentua erakarteko eta fidelizatzeko, eta langileen eta enpresen arteko lotura indartzeko. Bizkaiko Foru Aldundiaren esanetan, 2026ko Zerga Neurriei buruzko Foru Arau barriak aldaketak sartuko ditu enpresen transmisinoaren tratamendu fiskalean enpresa-jardueraren jarraipena bermatzeko, langileen tratamendu fiskala hobetzeko, langile kualifikatuen erakarpena indartzeko eta personen ongizate fisiko eta mentala sustatzeko. Hain zuzen be, zerga-neurriei buruzko Foru Arau barriaren ganean egin dogu berba. Bestalde, Eusko Legebiltzarrak lan eskaintza publikoetan euskeraren babesa indartzeko erreforma onartu eban atzo. Testua aurrera atera zan EAJren babesagaz bakarrik, EH Bildu abstenidu egin zalako. Bitartean, PSEk kontrako botoa emon eban. Dinogunez, erreformaren ganean be egin dogu berba gaur.

Amorebieta-Etxanok LandaLand Jaiaren lehen edizinoa ospatuko dau bihar Jauregibarrian. Jaia adin guztietako herritarrak alkartzeko helburuagaz sortu dabe, familia giroko kultura eta aisialdi eskaintza barria eskainita. Goizetik gauera arte luzatuko dan egitarauak jarduera ugari eskainiko ditu, herritarren parte-hartzea sustatuz eta Jauregibarria udalerriko kultur eta aisialdi gune nagusietako bat bihurtuz egun batez, Koldo Bilbao zinegotziak azaldu deuskunez. Programazinoari jagokonez, lehen mailako artistak izango dira bertan. Esaterako, Mikel Urdangarinek eta Olaia Inziartek kontzertuak eskainiko dabez. Halanda be, programazinoa eguerdian hasiko da Udabarri Dantza Taldearen emonaldiagaz. Aldi berean, food truck gunea, rokodromoa eta egurrezko jolasak martxan jarriko dira, haurrek zein helduek egun osoan zehar gozatu ahal izateko. Programazinoaren barruan, ipuin-kontalarien saioak be izango dira, eta arratsaldean Eneko Martinez magoak emonaldi bi eskainiko ditu publiko guztiarentzat.

Bilboko Plaza Biribila herri palestinarrarekiko alkartasunaren epizentroa izango da barriro gaur, bagilaren 25ean. Palestinaren aldeko Herritar Batzordeak konzentrazino barri baterako deia egin dau, arratsaldeko 19:00etan, gatazkaren "normalizazino faltsua" salatzeko, lurreko errealidadeak aurrekaririk gabeko suntsipen mailak lortzen dituan bitartean. Manifestua irakurteaz gain, Gazako Franjako Sol Band musika talde palestinarraren parte hartzea izango dabe, Ibon Meñika Gernika-Palestina Herri Ekimeneko kideak esan deuskunez. 2026ko egoerea kritikoa da. Ostilidade urteen ondoren, Israelgo armadak Gazako Zerrendako lurraldearen %63 baino gehiago okupatzen dau. Biktimen zifrak honako honeek dira: 2023ko urriaren 7tik, 72.000 palestinar baino gehiago erail dabez, eta operazino militarrak eten ez diranez, 900 biktima gehiago hil dira su-etena iragarri zanetik. Horretaz gain, blokeo sistematiko batek beharrezkoak diran 600 kamioietatik 100 bakarrik sartzea ahalbidetzen dauala salatu dabe, gosea orokortuz eta gaixotasunak zabalduz urik eta argindarrik gabeko kanpamenduetan.

Bilbao Bizkaia HARROk 2026ko bere programazino nagusia burutuko dau bagilaren 25etik 28ra arte Bilbon, LGBTI+ Harrotasunaren Nazinoarteko Egunagaz bat eginez. Aurton HARROk identidadeetan jarriko dau arreta eta, bereziki, gorrotoagaitik, jazarpenagaitik edo indarkeriagaitik beren herrialdea, etxea edo ingurua itzi behar izan daben LGBTI+ migratzaileengan. Horren harira, Nagore Espin Ortzadar LGBTI+ alkarteko presidenteagaz egin dogu berba. Gorrotoak kanporatzen duenean, komunitateak besarkatzen du lelopean, Bilbao Bizkaia HARROk gogorarazo gura dau LGBTI+ persona askok ez dabela etorkizun hobe baten bila soilik migratzen, baizik eta oinarrizko zerbaiten bila: beldurrik gabe bizi, maitatu eta existidu ahal izatea. Programazinoa gaur arratsaldean hasiko da, 18:30ean Espinek berak emongo dauan pregoiaren eskutik. Dana dala, Bilbao Bizkaia HARRO dalakoaren egitasmorik garrantzitsuena LGBTI+ Martxa izango da. Martxa zapatuan egingo dabe, arratsaldeko 17:00etatik hasita Jesusen Bihotza Plazatik. Martxak Kale Nagusia zeharkatuko dau Areatzaraino iritsi arte, eta bertan manifestua irakurriko da.

Maruri-Jatabera osterea egin dogu gaur Bizkaia Irratian. Erlantz Urresti alkatearen eskutik, udalerriaren errealidadea ezagutzeko aukerea euki dogu. Urrestik uste dau egoera onean dagoala Maruri-Jatabe: "Herria nahiko txukun dago. Esango neuke Maruri-Jatabe egoera onean dagoala. Udalerri txikia gara, baina dinamikoa eta bizia. Etorkizun oparoa daukagu". Hain zuzen be, etorkizunari begira, hainbat proiektu ditu buruan alkateak: "Haurreskolaren proiektua egiteke dago eta laster aterako da lizitazinoa. Dinodanez, proiektu eta inbertsino asko daukaguz aurreikusita".

Sabino Arana Fundazioan sartu gara gaur Bizkaia Irratian, Arantxa Tapia presidentearen eskutik. Zemendian hartu eban kargua Tapiak. Orain arteko balorazinoa positiboa da: "Sabino Arana Fundazioak badauka bere ibilbidea eta horrek laguntzen dau hasieran. Orain, gauza batzuk barritu gura doguz. Hausnarketa bat martxan jarteko prest nago". Ezagutzen ez dauenarentzat, Sabino Arana Fundazioak dituan zatiak zeintzuk diran azaldu deusku Tapiak: "Fundazioa EAJri lotuta dago. Lau ildo ditu: Euskal Abertzaletasunaren Museoa, Historiaren Institutua, Hermes Aldizkaria eta antolatzen doguzan berbaldiak eta mintegiak". Sabino Arana Fundaziora salto egin aurretik, Eusko Jaurlaritzako sailburu izan zan Tapia. Horren harira, Pradales lehendakariaren gobernuak atzo egin eban agintaldi erdiko balantzea. Tapiak uste dau lan ona egiten dabilela egungo Eusko Jaurlaritza: "Ondo dabil. Eusko Jaurlaritzak beti ditu gai korapilatsuak jorratzeke. Halanda be, Eusko Jaurlaritzak beti asmatu dau egoera gatxei aurre egiten. Kanpotik nasaitasunez ikusten dot, erabagiak ez dagozalako neure esku". Horren harira, Euskadin dagoan "egonkortasuna" azpimarratu dau sailburu ohiak. Bestalde, Sabino Arana Fundaziotik sarri sustatu dira euskerearen inguruko hausnarketaldiak. Sarri egoten da erdigunean, txarrerako, esaterako orain USaP azterketaren euskera emaitzekaz. Euskeraren egoeraren ganean hausnartu dau Tapiak: "Irakurketa eta ulermen mailak jaitsi dira hizkuntza guztietan. Horrek eragina eukiko eban Unibertsitatera Sartzeko Probaren euskerazko azterketan egondako notetan".