Goizeko Izarretan

Kubak egoera ekonomiko eta energetiko larria bizi dau, elikagaien, botiken eta argindarraren eskasiak markauta. Endika Guarrotxena Euskadi-Kuba alkarteko kidearen arabera, AEBen blokeoak egoerea are gehiago gogortu dau, eta energiaren eskasia herrialdearen arazo nagusietako bat bihurtu da. Argindar etenek eguneroko bizimoduan eragin zuzena daukie, ur-horniduratik hasi eta janaria prestetako edo ospitaleetako zerbitzuak bermatzeko aukeraraino. Guarrotxenak azaldu dauenez, kubatarren artean nekea eta haserrea dago, baina gizarteak egoerari aurre egiteko erresilientzia eta moldatzeko gaitasun handia erakusten dau. Egoera horren aurrean, Euskadi-Kuba alkartasuna eta laguntza bultzatzen dabil Euskal Herritik. 'Argia eta Indarra' kanpainearen lehen fasean 250.000 euro batu dabez Habanako William Soler haur-ospitalea eguzki-plakez horniduteko, eta dagoeneko bigarren fasea jarri dabe martxan beste ospitale bat laguntzeko. Horrez gain, Bilboko Aste Nagusian kanpainearen barri emongo dabe konpartsen txosnetan. Guarrotxenaren esanetan helburua ez da momentuko preminari bakarrik erantzutea; Kubak energia fotovoltaikorako trantsizinoan emon gura dauzan pausuak be babestea gura dabe.

Euri faltak eta bero handiak egoera gatxa eragin dabe Bizkaiko abeltzaintzan. Larreak sikatuta dagoz hainbat lekutan, eta ganaduari negurako gordetako bazka emoten hasi behar izan dira. Karlos Ibarrondo ENBA sindikatuko kideak nabarmendu dau aurtengoa ezohiko egoerea dala. Arazoa ez da bazka falta bakarrik. Mendiko iturri batzuetan ura urritzen hasi da, eta horrek ganadua bertan mantenidutea zaildu dau. Leku batzutan ura mendira eroaten hasi dira, eta beste aukera bat animaliak ohikoa baino lehenago jaistea da. Ibarrondoren esanetan, egoereak gastuak eta lana handitu dauz abeltzainentzat. Egoereari aurre egiteko, Eusko Jaurlaritzak eta sektoreko ordezkariek Bazka Mahaia martxan ipini dabe. Ustiategiek zenbat bazka behar daben aztertzea da lehenengo pausua, eta Araban bazka produzidu eta Bizkaiko abeltzainei bideratzeko aukerea be lantzen dabilz. Ibarrondok nekazari eta abeltzainen arteko hartu-emon zuzenak sendotzearen garrantzia be azpimarratu dau, etorkizunean antzeko egoerei aurre egiteko. Beroak ganaduaren ugalketan be ondorioak izan leikez. Ibarrondok azaldu dauenez, uda sasoian egiten dira hainbat ernalketa, eta 40 gradu inguruko tenperaturek prozesu horretan eragina daukie. Horren ondorioak aurrerago igarri leitekez, ganadutegietako ugalketan.

Kolonbiak lurrikara gogor baten ondorioei aurre egiten deutsie, 130 hildako baino gehiago eta 500 zauritu baino gehiago eragin ostean. Kalte materialak be handiak izan dira, batez be, Cali eta inguruko eremuetan, eta balizko errepliken zain dagoz. Txente Rekondo nazinoarteko adituak azaldu dauenez, datozen orduetan biktimen kopuruak gora egin leike. Hondamendia, ganera, Abelardo de la Espriellak presidentetzea hartu barri dauen unean heldu da. Gustavo Petroren gobernu progresistaren ostean, De la Espriellaren garaipenak herrialdea eskumara eroan dau. Rekondoren arabera, gobernu barriak segurtasunean eta ekonomian norabide aldaketea ekarriko dau, baita Petroren bake-politikarekiko hausturea be. Militarizazino handiagoa eta talde armauekaz zabaldutako bake-prozesuen etorkizuna dira etapa barriaren gakoetako batzuk. Europan, barriz, migrazino-politikak gero eta gehiago dagoz mugen kontrolean oinarrituta, eta Marokorekiko hartu-emonetan migrazinoa presino diplomatikorako tresna bihurtu dala nabarmendu dau Rekondok. Europar Batasunak mugen kontrola hirugarren herrialdeen esku ixteko daukan joerea be azpimarratu dau. Nazinoarteko beste foku batzuetan be tentsinoa da nagusi. Gazan, Donald Trumpek aurkeztutako proposamenak zalantzak sortu dauz; Kuban, AEBen presino ekonomikoa handitzen ari da; eta Sahelen, Mali, Burkina Faso eta Niger lako herrialdeen Mendebaldearekiko urruntzea gero eta nabarmenagoa da.

Gabriel Aresti poeta bilbotarraren orain arte ezagutzen ez zan filmazino bat topatu dau Jon Kortazar ikertzaile eta katedradunak Espainiako Telebista Publikoaren artxiboan. 1969koa da, Ateneo saiorako egindakoa, eta bertan Aresti Juan San Martin eta Ibon Sarasolagaz batera agertzen da. Kortazarrek ezagutzen dauan neurrian, poetaren irudiak jasoten dituan orain arte ezagutzen dan grabazino bakarra da. Aurkikuntzearen abiapuntua Arestik Manuel Maria poeta galiziarrari 1969ko abuztuan idatzitako gutun bat izan da. Bertan, Espainiako Telebista Publikoaren bigarren kateko Ateneo saio baten parte hartu ebala aitatzen eban. Errastu horretatik tiraka eta hainbat gestino egin ostean heldu da Kortazar RTVEren artxiboan gordetako filmazinora. Bederatzi minutu eta erdi inguruko grabazinoan, Arestiren ibilbide poetikoaren inguruko hainbat gai jorratzen dira, tartean, Harri eta Herri, poesia librea eta bertsolaritzaren eragina. Ganera, Arestik euskerazko poema bi errezitatzen dauz kameren aurrean. Jon Kortazarrek materiala ikertzen jarraituko dau. Hurrengo pausua filmazinoaren transkripzinoa egitea eta bertan Arestik egindako adierazpenak sakonago aztertzea izango da.

30 urte betetan dira gaur Biescaseko Las Nieves kanpinean sarraskia gertatu zala. Ander Zubillaga gitarrajole tolosarrak Biescas doinua sortu dau. 1996. urteko abuztuaren 7an gertatu zan guztia. Itzelezko ekaitz batek Aráseko amildegiak gora egitea ekarri eban eta honek aurretik eroan eban Las Nieves kanpina, Gállego ibaiaren itsasadarrean. 87 lagun hil ziran eta 187 zauritu. Ander Zubillaga Tolosako gitarrajoleak 6 urte eukazan eta kanpinean egoan egun hartan. Ondo gogoratzen dau gertatutakoa. Barruan geratu jakola esan deusku. Omenaldia biktimei Orain urte ta erdi inguru sortu zan gertaeraren ganeko abesti bat sortzeko ideia. Doinu instrumentala sortu dau. Xabier Zeberio eta Igor Arostegi musikariak izan dauz ondoan kantua sortzerakoan, eta momentu baten Hodeiertz abesbatza be entzuten da. Zubillagak azaldu deusku biktimei eskaintzen deutsen omenaldia dala.  Biescas doinuak bideoa be badauka. Las Nieves kanpina egoan lekura bueltatu zan Ander Zubillaga bideoa grabatzera. Bideoan Iñaki Zubillaga bere aitak sarraskia gertatu eta hurrengo egunean ataratako argazkiak be ikusi daitekez. Zubillagak, momentuz, single moduan aurkezten dau Biescas doinua. Ez dauka argi diskoren baten sartuko dauan. Oso pozik dago abestiak orain arte izandako erantzunagaz. Hainbat mezu jasotzen ari dala esan deusku.

Kangbeng Busturia Gambia alkartea sortu da Busturian. Gambiara laguntzea bialtzea da asmoa. Laura Oteiza Larretxea herriko medikua da alkartearen bultzatzaileetariko bat. Honek, 2022. Urtean, Gambiara egin eban pandemia osteko bere lehenengo bidaia. 3 astez egon zan bertan herrialdea ezagutzen. Laguntzea behar ebela ohartu zan bidai hartan eta laguntzea batu eta bialtzea erabagi eban. Horretan jarraitu dau ordutik Oteizak. Osasun arloko materiala eroan dau batez be, baina bestelako laguntzea be bai eta laguntza ekonomikoa nagusi. Eskola baten hobekuntza lanak egiten lagundu dau edo erizainentzako dagoan eskola baten be jaso dabe berak emondako babesa. Gambiarrek oso pozik hartu dabez egindako ekarpenak. Alkartearen sorrerea Busturian askok galdetzen izan deutse bere bidaietaz eta era berean lagundu be egin deutse Laura Oteizari ekarpenak eginaz.  Igaz, urrian, berbaldi bat emon eban herrian eta bertan sortu zan alkartea sortzek ideia. Martian aurkeztu zan Kangbeng Busturia Gambia alkartea. Batasuna esan nahi dau ‘kangbeng’ berbeak. 6 lagun dagoz momentuz alkartean. Sare sozialen bitartez, batez be, instragram sarean edo whatsapp kanalean, ekarpenak jasotzen dabez Busturiko alkarte honetan. Laura, urrian joango da barriro Gambiara. Ziurtatu dauanez, hango herritarrek ezin hobeto hartu dabe bera bertan. Lotsagarritzat jo dau Ceutan gertatzen ari dana eta zelan hartzen diran Afrikaik datozen etorkinak Europan.

Luberri konpartsatik dei egin deutse ezker abertzaleari, txosnak jartzeko debekuaren ganean akordioa lortzeko. Gogoratu, Gasteizeko jaietan eta Bilboko jaietan, aurten be, GKS mogimenduak, Etxebizitza Sindikatuak eta Luberri Konparsak ez dabela txosnea jartzeko baimenik jaso. Txosna Batzordeak Gasteizen, eta Bilbon, Konpartsek ez deutse baimenik emon. Luberri konpartsako Maren Martinezek gaur esan deusku arrazoi politikoak dagozala beto horren atzean. Ezker abertzalea da horren erantzunlea bere esanetan. Hori dala eta, egoera honeri urtenbidea bilatzeko deia egin deutso Martinezek ezker abertzaleari. Sinadura bilketea Bada Garaia izeneko ekimena be jarri eben abian kultur arloko hainbat lagunek. 450 kide baino gehiagoren babesa jaso eban adierazpen honek. Orain, sinadura bilketea daukie abian. Online emon daiteke sinadurea edo aurrez aurre Bilboko taberna batzuetan. Gasteizen, jai egitaraua antolatu dabe gaur, bihar eta etzirako. Bilboko Aste Nagusian be bere egitaraua antolatuko dau Luberri konpartsak. Era berean, Teknikariok Sindikatuak deituta daukazan huelga deialdiakaz be bat egiten dabela jakinarazo dabe.

Aita Mari ontziak arazoak izan ebazan aurreko astean Libiako kostazainakaz. Euren misinoetan gero eta oztopo gehiago daukiez. Hori esan deusku gaur Ana Perezek, Itsas Salbamendu Humanitarioa erakundeko kideak. Aita Mari ontzia, bere hemeretzigarren misinoan dago. Aurreko astean, Libiako kostazainek inguratu egin ebazan eta drone bat ibili zan euren ganean hegan. Ana Perezek azaldu deuskunez egoerea gero eta larriagoa da Libian, migranteentzat dagoan biderik hilgarrienean. Aurreko astean, tiroak be bota ebezan uretara. Itsas Salbamendu Humanitarioa erakundetik salatu dabenez Libiako kostazainek urte asko daroe Europako Batasunaren finantzaketa, prestakuntzea eta baliabide materialak jasotzen. Lehen Turkiari emoten jakon laguntzea Libiari emoten deutse gaur egun. Alemania da antza, baliabide gehien emoten deutsiena. Ceutan gertatutakoak Bestalde, Ceutan aurreko astean gertatutakoaren ganean, Ana Perezek esan deusku, bideratuta egon dan kontua izan dala, Europa eta batez be Espainia presionetako. Marokok bideratutako mogimendu bat izan dala aipatu dau. Espainiak daukan jarreraren arabera erantzuten dau Marokok.  Europako barne ministroek gaur egingo daben batzarraren ganean, Perezek ez dauka itxaropen handiegirik, besteak beste, adostutako ituna ez dabelako betetan. Bere esanetan leitekeena da gaurko batzarrean Europak dei egitea Espainiari.

Ainhoa Novo politologoarentzat, Ceutan gertatutakoa Europa osoaren ahultasunaren erakuslea da. EHUko Gizarte eta Komunikazino Zientzien Fakultadeko politika eta administrazino zientzia saileko irakaslearen esanetan, Ceutako gertakariak ez dira estaduaren ahultasunaren erakusle, Europa osoaren ahultasunarenak baizik. Negoziatu beharko dan gai bat dala deritxo. Akordioa ezinbestekoa da bere ustez. Ikasturte politikoa Ikasturte politikoaren amaieran gagoz eta alderdiak hurrengoari begira jarrita dagozala esan dau Ainhoa Novok. Datorren urteko hauteskundeek markauko dabez hurrengo hilabeteak eta horren barruan sartu daiteke, adibidez, EAJ eta EH Bilduren arteko azken tirabira, Jose Antonio Agirre lehendakariaren legadua dala eta. Udal eta foru hauteskundeak egingo dira datorren urtean. Honeei begira, EAJak hautagai gazteen alde egin dau. Ainhoa Novok uste dau, sare sozialen eraginaren ondorioa dala belaunaldi erreleboarena. Barrikuntzak aurkeztu beharraren presino modura ulertu daiteke bere ustez. Espainiako futbol selekzinoaren inguruan izandako tirabira politikoak edo Espainian hauteskundeak aurreratzearen aukerea be aztertu doguz politologoagaz.

Galesen, zapatu honetan hasita egingo dan kultur jaialdi baten hartuko dau parte Loraldia festibalak. Abuztuaren 1etik 8ra bitartean egingo da Galesen, National Eisteddfod izeneko jaialdia. Herrialde hartako kultur jaialdi historiko eta garrantzitsuenetariko bat da honakoa. Wales Arts International da jaialdiaren antolatzailea. Galeseraz egiten dan festibala da, munduko hizkuntza gitxituetariko baten egiten dan jaialdia beraz. Amaia Ocerin Loraldiko komunikazino arduraduna abiatu da gaur Galesera. Bera izango da Loraldiaren ordezkaria bertan. Esan deuskunez, ilusino handiz jaso dabe gonbitea. Aukera handia da bertan egotea bere esanetan. Jaialdi erraldoia Galesen egiten dan jaialdi honen 850. edizinoa da aurtengoa. Beraz, berezia izango da. Amaia Ocerinek azaldu deuskunez, jaialdi erraldoia da. Urte bakotxean herri bat aukeratzen dabe eta aukeraketea urte bi aurretik jakiten da. Landa eremu erraldoietan egiten da eta karpa handiak jartzen dabez. Loraldiko ordezkaria, hizkuntza gitxituetan egiten diran beste jaialdi batzuetako kidekaz izango da Galesen. Truke programa baten hartuko dau parte eta erea izango dau beste jaialdiak ezagutzeko. Ocerinek aipatu dauanez, Loraldia aspalditik dago harremanetan antzeko jaialdiakaz eta asmoa, egunen baten, hemen be, ekitaldiren bat prestatzea da.

Sarek eta Etxeratek deituta, mobilizazinoak egingo dira domekan euskal hondartzatan, presoen eskubideak aldarrikatzeko. Domeka eguerdian egingo dira agerraldiak. Dispertsinoa amaituta, oraindino ehun bat preso dagoz kartzela desbardinetan. Eusko Jaurlaritzarena da orain espetxeetako eskumena eta gertatu izan da honek presoen gradu aldaketak onartzea baina ostean Auzitegi Nazionaleko epaileek bertan behera iztea. Bego Atxak, Sareko kideak, tamalgarritzat jo dau holangoak gertatzea eta hemen hartzen dan erabagi bat 400 kilometrora dagoen epaitegi batek bertan behera iztea. Legearen aplikazinoa da eskatzen dabena. Dispertsinoak iraun dauan bitartean izandako istripuetan hil eta zauritu direnak, espetxeetan hildako presoak eta motxiladun haurren aitortza eskatzen jarraitzen dabe Sarek eta Etxeratek. Iheslari eta deportaduei be legea aplikatzeko eskaria egiten dabe. Bakea eta alkarbizitzaren alde egiten dabela nabarmendu dabe. Domeka honetan hondartzetan egingo diren konzentrazinoak eta urtarrilean Bilbon egingo dan manifestazinoa azkenak izatea itxaroten dau Sarek. Momentuz ez dabe aurreikusten zer egingo leukeen azkenengoak balira. Mobilizazinoak domeka eguerdian Dispertsinoaren amaieratik, euskal presoen eskubideen aldeko aldarrikapenak izan dauan babes zabala, murriztu egin dala ikusten dabe Sare mogimendutik. Oraindino eskubideak urratzen direla gogoratu dau Bego Atxak. Domeka eguerdian, Bakion, Ean, Ibarrangelun, Lekeition, Mundakan, Muskiz-Zierbenan, Ondarrun, Deban, Donostian eta Zarautzen egingo dira euskal presoen eskubideen aldeko mobilizazinoak. Bakion, Bentako plazan 12:00tan, Ean, Frontoiaren atzealdean 13.00tan, Ibarrangelun Lagako hondartzan eta Laidako kanpinaren aurrealdean 12:00tan, Mundakan, Laidatxun 13:00tan, Lekeition, Abadien moilan 12:00tan, Muskiz-Zierbenan, Arenako pasealekuan 12:00tan eta Ondarrun Alamedan 12:00tan.

Aurreko astean hasi ziran lanean Irulegin. Lehen zenbaki baskonikoa izan daitekeenaren aurkikuntzaren barri emon dabe bertan. Aurreko hilean izan zan. Irulegiko eskua aurkitu eben etxe berean topau dabe lehen zenbaki baskonikoa izan daitekeena. Mattin Aiestaranek, Aranzadiko arkeologo eta Irulegiko aztarnategiko zuzendariak azaldu deusku zelango aurkikuntzea dan. Inskripzino edo idazki bana daben zeramikazko zati bi aurkitu dabez. 'Abar' jartzen dau bertan. Zeramikazko zatitxoetan aurkitutako testuaren azterketea Joaquin Gorrotxategi, Javier Velaza eta Joan Ferrer adituek egin dabe. Paleohispanica aldizkari zientifikoan kaleratuko dabe euren ikerketea. Horrek, bere garrantzia erakusten dau. Erakusketea eta bisita gidatuak Irulegi, gogoratu Sertoriar gerrateetan eraso eta suntsitu eben baskoi herrixka bat dala. 2017. Urtetik dabiz bertan ikerketa arkeologikoa egiten Nafarroako Gobernuaren laguntzeagaz eta Aranzadi Zientzia alkartearen gidaritzapean. Lekuan bertan aurreko astean hasi ziranlanean eta urtean zehar, aurkitutako guztia ikertzen dabe. Aurkikuntzetariko batzuk Iruñean dagoz ikusgai ‘Irulegitik Pompelora; hiri baten jatorriak’ izeneko erakusketan. Honek, itzelezko harrerea izan dau orain arte. Hogei mila bisitari baino gehiago zenbatu dabez.  Gogoratu bestalde, Irulegira, bisita gidatuak egin daitekezala bariku eta zapatuetan aurretik hitzordua hartuta.

EHUk, EHu-iBio izeneko zentroa sortuko dau. Pertsona, animali eta landareen osasunean ingurumenak daukan eragina aztertzea da helburua. Aurreko astean iragarri zan zentru honen sorrerea. EHUren Gobernu Kontseiluak aho batez hartu eban erabagia. Urtebete inguru egin dabe honakoa bultzatzen. Ehun ikertzaile baino gehiago egongo dira Leioako Kanpusean dagoan Maria Goyri izeneko eraikinean lanean. Zientzia eta Teknologia Fakultadea, Medikuntza zein Erizaintzako fakultadeetako ikertzaileak izango dira. Euren arteko alkarlana azpimarratu da. Aipatzekoa, ikerketa-taldeen arduradunen %70 emakumeak direla. EHU-iBio zentroan, One Health edo Osasun Bakarra izeneko nazinoarteko ikuspegitik egingo dabe lan. Iratxe Zarraonaindia, zentruko zuzendariordea da eta berak azaldu deusku ikerketea era integralean egitea suposatzen dauala horrek, arlo guztiak ikertuz. Aldaketa klimatikoaren eragina Esan behar, ingurumenak eragin handia izan leikela pertsonen, animalien eta landareen osasunean. Bizitzen ari garen aldaketa klimatikoak daukan eragina ikertuko dabe zentro barrian. 13 ikerketa-talde finkatuko dira eta danetariko taldeak osotu dira. 29 ikertzaile nagusi egongo dira taldeetan. Iratxe Zarraonaindia bera be badago taldeetariko baten. Bere ikerketea zein dan azaldu deusku. Besteak beste, mahastietan erabiltzen diran pestizidak eta erleak dira bere ikerketan ardatz nagusia.

Madalen Eguna ospatuko da gaur Bermeon, Elantxoben eta Mundakan. Ohikoa izaten da gaurko egunez itsas erromeria egitea. Bermeon urtengo dau honek. Izaro uhartean geldialdia egin eta teila botako dabe. Ostean Elantxobera joko dabe, eguna bertan igaroz. Arratsaldean, Mundakara abiatuko dira eta jaia Bermeon amaituko da iluntze-gau partean. Ohitura honen jatorria, Izaro uhartearen jabetzaren ingurukoa zala aipatzen da. Bermeo eta Mundakaren arteko estropada bat egin zala aipatzen da eta Elantxobe izan zala epailea. Aingeru Astui bermeotarrak, Arrantzaleen Museoko zuzendaria izan zanak gaur azaldu deuskunez ez zan holakorik gertatu.  XV. mendean kokatzen dau Astuik jai honen jatorria. Komentua egin eben sasoi hartan Izaron eta orduan hasi ei zan mugak izendatzeko ohiturea. Komentua 1719. Urtean desagertu zan baina  ohiturea mantendu egin zan, bazkari bat eginaz bide batez. Elantxobera joaten XIX. Mende amaieran edo XX. Mende hasieran hasi ziran. Eta Izaron teila botatea, gerra ostetik datorren ohiturea da Aingeru Astuiren arabera. Arabiar estiloko teila izaten da eta erabilitakoa izan behar da. Aurten, honakoa Benito Barrueta Arte Alkarteak diseinau dau. Alkarte honetako Rosa Mari Gabantxok margotu dau. Omenaldiak ‘Alkartasunien ospatuz’ izena jarri deutse. Bermeoko lau talde omendu gura dabez euren urteurrenak ospatzen dabez eta; Alkartasuna dantza taldeak 50 urte bete dauz, Erraldoien Konpartsak 20 urte, Bermeoko Abesbatzak 70 eta Benito Barrueta alkarteak 75. Aurten bestalde, Hilario Aurtenetxe Mentxakaren aldeko omenaldia be izango da 11:30tan Bermeon. Bera izan da azken 40 urteetan, gaurko egunez Bermeoko bandera eta ikurriña Izaron jarri dauazana. Merezitako omenaldia jasoko dauala esan deusku Aingeru Astuik. Itsas zeharkaldia eguerdiko 12ak aldera hasiko da Bermeon. Izaron geldialdia egin ostean, Elantxoben, aginte makila emongo deutso hango alkateak Bermeokoari.

Abian da Joan Mari Torrealdai Bekaren hirugarren edizinoa.  2020. Urtean Usurbilen hil zan Joan Mari Torrealdai, Forun jaiotako idazle, euskaltzain, kazetari eta soziologoa. Usurbilgo Udalak eta Jakin Fundazinoak erabagi eben beka hau sortzea. Urte birik behin emoten dabe. Jakinetik, Haritz Azurmendik azaldu deusku zelan sortu zan eta zein dan helburua. Usurbilgo Udala izan zan Jakinegaz harremanetan jarri zana. Torrealdaik itzitako ondarea mantendu beharra ikusita, bekea sortzea erabagi eben. Orain arteko edizino biak arrakastatsuak izan dira. ‘EHZ 1996-2026: herri bat zuzenean’ proiektuak irabazi eban azkenengo bekea. Auzolanean antolatzen dan Euskal Herria Zuzenean ekimenaren ganekoak azaltzen dabez podcast baten, liburu baten eta dokumental baten. Azken hau urte amaierarako egongo da. Urriaren 26ra bitarteko epea Hirugarren deialdian, ‘Euskera adierazkorra lantzeko bide barriak’ gaia aukeratu dabe. Aurtengo Jakin jardunaldietan be gai berbera izan zan. Erronka modura planteatzen dabe. Lanak banaka edo taldean aurkeztu daitekez. Jakin.eus atarian dagoz oinarri guztiak. Urriaren 26ra bitartean aurkeztu daitekez proiektuak. Ainara Lasak, Ibai Iztuetak, Miren Amurizak eta Gorka Bereziartuak osotuko dabe epaimahaia. Honeek zemendiaren amaieran edo abenduan emongo dabe jakiten zein dan aukeratu daben proiektua. Irabazleak hamalau mila euroko laguntzea jasoko dau eta 18 hilabeteko epea izango dau egitasmoa gauzatzeko. Joan Mari Torrealdai, euskal kulturaren erreferente dala gogorarazi deusku Haritz Azurmendik.

Euskal Soziologia Kongresua egingo da datorren urtean. Aurreko astean, Espainiako Soziologia Federazinoarena egin zan Bilbon. ‘Erronkak, ebidentziak, erantzunak’ lelopean, Espainiako Soziologia alkartearen kongresua egin da hilaren 15etik 17ra bitartean. Lehenengoz egin da Bilbon . Gorka Moreno euskal soziologia alkarteko kideak gaur esan deuskunez, datorren urtean, Euskal Soziologia kongresua egingo da. Bagilean edo uztailean izango da baina momentuz data eta lekua zehazteko daukiez. Adimen artifiziala, erronka nagusia Espainiako Soziologia Federazinoaren hamaseigarren kongresua da Bilbon egin dana. Azpimarratzen danez, Euskadin egiten diran ekarpen zientifikoak erreferente dira Espainian eta nazinoartean. Euskal alkargoan dagozan soziologo askoren ekarpenak hartzen dira kontuan. Gogoratu daigun Teresa Laespada Bizkaiko enplegu, gizarte kohesino eta bardintasun saileko diputadua, Nerea Melgosa ongizate, gazteria eta erronka demografikoko sailburua eta Imanol Pradales lehendakaria bera be soziologoen komunidadeko kideak direla. Etxebizitzaren erronka, feminismoa edo klima aldaketaren eragina moduko gaiak aztertu dabez Bilbon egindako kongresuan. Gai edo ardura nagusienetarikoa adimen artifiziala izan da. Honen inguruan, araudi baten beharra nabarmendu da Bilbon egindako kongresuan.

Agirre lehendakaria eta bere belaunaldiaren ideien ganeko memoria aldarrikatu dau Iñagi Goiogana historialariak. 90 urte betetan dira aurten, Jose Antonio Agirre Lehendakariaren lehenengo Jaurlaritza osotu zala. 1936. urteko urriaren 7an egin ziran hauteskundeak eta 32 urte eukazala izendatu eben Agirre lehendakari Gernikako Batzar Etxean. 20ko hamarkadan sartu zan Agirre politikagintzan. EAJko kide izan zan hasieratik. Primo de Riveraren diktaduraren ostean errepublikaren sasoian, Euskadirentzako autonomia estatutuaren aldeko saioetan be buru-belarri ibili zan. Burujabetza zan helburua. Lehenengo Jaurlaritza 1936ko hauteskundeak irabazita, gerra zibila hasita, konzentrazinoko jaurlaritza osotu eban Agirrek. Ezaugarri bi izan ebazan orain 90 urteko jaurlaritzak. Alde batetik, alderdi asko batu ziran eta bestetik, gerrea egoan, horrek eragiten ebazan guztiakaz. Gerrea galdu egin zan eta Agirreren erbesteratzea ekarri eban. Erbestean be bere ardura nagusia, Euskal Herria nazinoartean ezagutarazotea izan zan. Parisen hil zan eta bere gorpua Donibane Lohitzunera eroan eben. Iñaki Goiogana historialariak ondo ikusten dau Bilboko aireportuari Jose Antonio Agirre izena jartzea. Gogoratu bestalde, datorren urtean, urriaren 7.a jaieguna izango dala, orain 90 urte sortu zan lehenengo jauarlaritza omentzeko. Goioganarentzat, Agirre Lehendakaria eta bere belaunaldiaren memoria euki beharko geunke.

Niko Cuenca ekonomilariaren esanetan, absentismoaren ganean arazoa egon badago. Zeresana eragin dauan gaia da honakoa besteak beste Alberto Nuñez Feijoo buruzagi popularrak minbizitzat jo ebalako. Niko Cuenca ekonomilariak azaldu deuskunez, kontuan euki behar da, bajan dagozan langileak eta baimen desbardinakaz lanera ez doazen langileak sartzen direla absentismoaren barruan. Bajan dagozan langileak ezin direla kriminalizatu azaldu deusku, baina bere esanetan, onartu behar da arazoa egon badagoala. Europa osoan zabaldu dan arazoa da absentismoarena. Krisi garaian, gitxiago ziran lanera faltetan zirenak, lanpostua galtzeko beldurrez. Pandemiak bestalde, eragin handia izan dau buruko osasunean eta gizartea gero eta zaharragoa be bada. Beraz, gaixorik dagozanen kopuruak be gorantz egin leike ondorioz. Arazo honek, besteak beste, produktibidadean eta inbersinoetan izan leike eragina Niko Cuencarentzat. Kontuan euki behar da, lantegi bat zabaltzeko kokalekua bilatzerakoan, besteak beste absentismo maila eta lan gatazken maila hartzen direla kontuan. Neurriak hartu beharra Patronala, sindikatuak, gobernua eta alderdi politikoen artean neurtu beharko litzatekeen arazoa da absentismoarena Niko Cuencarentzat. Guztien artean hartu beharko litzatekez neurriak. Sindikatuen jarrerea ulertzekoa dala azaldu deusku eta eurak be badakitela arazoa egon badagoala.

Almerian gertatu dan moduko sutearen arriskua gurean be badago. BaskEgurretik azaldu deuskue, kudeaketa aktiboa behar dala holangoak saihesteko. Oskar Azkarate Baskegurreko zuzendariaren esanetan, prebentzinoan egin behar da lan handia baso-suteak ekiditeko. Kudeaketa aktiboa azpimarratu dau. Kudeaketa hori era jasangarriaren egitearen garrantzia gaineratu dau. Zuzendaritza barria eta erronkak BaskEgurrek, Euskadiko Egurraren Elkarteak, zuzendaritza barria dauka. Aurreko hilean izendatu eben Shaila Olmos presidente barria. Federico Saiz ordezkatuko dau Olmosek. Azken hau, hamalau urtez izan da BaskEgurreko presidente. Oskar Zaratek esan deuskunez, erronka bat baino gehiago dauka zuzendaritza barriak, tartean, egurraren sektorearen garrantzia aldarrikatzea eta kudeaketan hobetzea. Egurraren sektoreak garapen jasangarrian daukan garrantziaz be ohartarazten dabe. Honen adibide da, gero eta eraikin gehiago egiten direla material honegaz, babes ofizialeko etxebizitzak adibidez. Gauza barria dala emon arren, urteak daroez mota honetako etxeak eraikitzen, batez be, Europan. 115.000 hektareara heltzen da gaur egun basoen azalerea Euskadin. Baso-jabetzaren %75 esku pribaduetan dago Bizkaian eta Gipuzkoan. Araban %25koa da portzentaia. Euren lana ezinbestekoa dala esan deusku Oskar Azkaratek. Egurraren sektorearen garrantziaz ohartarazteko, Egurraren herria, Bosque Country kanpaina ibiltaria be egin dabe. Legution amaitu zan aurreko astean. 9.000 lagun baino gehiagoren bisitea jaso dau kanpaina honek.

10 urte bete dauz EHUAlumni sareak.  Atzo ospatu zan Bilboko Bizkaia Aretoan EHUAlumniren hamargarren urtebetetzea. Euskal Herriko Unibertsidadeko ikasle ohien sarea da honakoa. Belaunaldien arteko konexinoa balioan jarri eta sareak lan-munduan lehen urratsak emoten ari diranen garapen profesionalean laguntzen dau. Iñigo Lamarca da presidentea eta berak azaldu deusku, helburu bi daukazala egitasmo honek; EHU ezagutaraztea batetik eta bestetik sarea sortzea. Mentoretza programea, Enbaxadore izeneko programea, Trebakuntza Eskolea eta Cicerone programea eskaintzen dauz EHUAlumnik. Sarean egoteak abantail bat baino gehiago daukaz ikasleentzat. Mentoretzari jagokonez 200 mentore eta 300 gazte baino gehiagok hartu dau parte hamar urtetan. Dana dala, ikasle askok oraindino ez dabe EHUAlumni ezagutzen. Aurrera begira, honakoa da daukien erronkarik nagusienetarikoa. Iñigo Lamarcak sarearen webgunean sartzeko gonbitea egin dau, argi eta garbi azaltzen dalako guztia bertan. USaPeko polemikea Unibertsidadera sartzeko frogatan, aurten, euskerazko azterketakaz gertatu dan guztia bestalde, atsekabez bizi izan dauala esan deusku Iñigo Lamarcak. Euskerazko azterketetan ikusi dan maila baxua bestelako ikasgai batzuetan be badala azpimarratu dau eta horrek unibertsidade eta batxillergoaren arteko talka bat erakusten dauala. Erantzukizuna guztiena dala dino Lamarcak eta ezin dala alarmarik piztu. Gertatutakoak unibertsidadeari eta euskereari egiten deutsen kaltea nabarmendu dau.