Het Spiegelpaleis

De rechterlijke macht is onafhankelijk, maar werkt niet alleen. Het werk van de politie, de reclassering, de jeugdzorg, de IND, het gevangeniswezen en dat van deskundigen op vele gebieden raakt direct of indirect het werk van de magistratuur. Samenwerking met deze en andere ketenpartners is onvermijdelijk om maatschappelijke opdrachten te vervullen. Ook de magistratuur zelf vormt een netwerk. De NVvR speelt daarin een bijzondere rol als vertegenwoordiger van zowel de zittende als de staande magistratuur. Hoe OM en ZM zich tot elkaar verhouden en hoe de samenwerking vorm krijgt binnen de vereniging, is onderwerp van deze laatste podcast uit de serie Het Spiegelpaleis. In gesprek met NVvR-voorzitter Marc Fierstra en vicevoorzitter Bote ter Steege.  

Rechters en officieren van Justitie weten veel, maar niet alles. Voor de uitoefening van hun werk zijn ze soms afhankelijk van de kennis van deskundigen, zoals rechtspsychologen of DNA-onderzoekers. Bij het Nederlands Forensisch Instituut werken wetenschappers die alles weten over de meest uiteenlopende onderwerpen, van DNA tot data-analyse en van deepfakes tot de dynamiek van sporen. Wat zijn hun ervaringen met de rechtspraak en het OM, hoe verloopt de samenwerking en wat kan er verbeteren, opdat wetenschap en rechtspraak elkaar (nog beter) begrijpen? De NVvR in gesprek met Annemieke de Vries, wetenschappelijk directeur Wetenschap en Technologie van het NFI, en DNA-onderzoeker Bas Kokshoorn.

Diversiteit en inclusie staan al jarenlang op de agenda van organisaties en instellingen. Gender, culturele en religieuze achtergronden, geaardheid, huidskleur en lichamelijke beperkingen spelen daarbij een rol. Ook al is de toga neutraal en maakt het niet uit wie daaronder schuil gaat, toch is het de vraag of de rechtspraak niet een afspiegeling zou moeten zijn van de samenleving. Inmiddels is een ruime meerderheid van de rechters vrouw, maar verkleuren rechtspraak en OM nog maar langzaam. Hoe worden nieuwe magistraten geselecteerd en moet daarbij wel of geen speciale aandacht zijn voor diversiteit? Daarover gaat de NVvR in gesprek met Nora Achahbar, oud-officier van justitie, en oud-staatssecretaris.

In deze aflevering Florix Bex, hoogleraar Innovatie in Artificiële Intelligentie en Recht Universiteit Utrecht Welke invloed heeft kunstmatige intelligentie op het werk van rechters en officieren van justitie? Is AI een middel om efficiënter te werken en welke vaardigheden zijn nodig om hiervan optimaal gebruik te kunnen maken?

In deze aflevering Sander Janssen, strafrechtadvocaat en specialist op het gebied van kroongetuigen en getuigenbescherming. Hoe gaan rechters, officieren en advocaten met elkaar om? En hoe zit het met (on)partijdigheid? Is tegenspraak ook tegenstand?

In deze aflevering Paul Bovend'eert, emeritus hoogleraar staatsrecht aan de Radboud Universiteit. Onafhankelijkheid kent veel gezichten in functioneel, institutioneel en rechtspositioneel opzicht. Onafhankelijkheid is geen privilege, maar bittere noodzaak om de rechtsstaat te laten functioneren. Wat is onafhankelijkheid precies? Lees de voorstellen van de Venetiëcommissie (Europese Commissie voor Democratie door Recht). Lees ook de bundel Rechter & Politiek die in juli 2024 verscheen ter gelegenheid van het afscheid van Paul Bovend'eert als hoogleraar staatsrecht. Hierin vraagstukken als de staatsrechtelijke positie van Kamerleden en fracties, de rol van de rechter in politieke vraagstukken, constitutionele toetsing, de trias politica, Koninkrijksverhoudingen en meer.

In deze aflevering Paul Verspeek, historicus en rechtbankverslaggever bij Rijnmond. Hoe openbaar is onze rechtspraak? Weten we voldoende wat in onze rechtszalen gebeurt? Moeten rechtspraak en OM meer voorlichting geven en welke rol spelen journalisten hierbij? Lees meer over spraakmakende strafzaken in het boek De ideale schoonzoon van Paul Verspeek.

In deze aflevering Geerke van der Bruggen, neerlandica, zakelijk tekstschrijver en schrijfcoach/trainer Taal doet er toe in de rechterlijke wereld. Maar rechters en officieren van justitie blijven het soms lastig vinden om begrijpelijk en helder te schrijven en te praten. Hoe kan Klare Taal wijs worden gebruikt?

In deze aflevering Folkert Jensma, journalist, jurist, columnist en oud-hoofdredacteur van NRC en in het bezit van een eredocoraat van de UvA. Naast de rechtbanken, gerechtshoven en parketten, spelen organisaties als de NVvR, de Raad voor de rechtspraak, het College voor Procureurs generaal, de Hoge Raad, de Centrale Raad van Beroep, het College van Beroep voor het bedrijfsleven, de afdeling rechtspraak van de Raad van State en het Studiecentrum Rechtspleging (SSR) belangrijke rollen in het rechterlijke landschap. Dat klinkt ingewikkeld en dat is het ook.

In deze eerste aflevering Jonathan Soeharno, advocaat, raadsheer-plaatsvervanger, docent SSR en hoogleraar Rechtspleging in rechtsfilosofisch perspectief. Zijn de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende machten binnen de trias politica in balans of is het evenwicht verstoord? En hoe zorgen we ervoor dat de onafhankelijkheid van de rechtspraak wordt gegarandeerd. Lees meer over het onderwerp in het boek Constitutionele waarborgen van Jonathan Soeharno.