Lau Haizetara

Aitor Uriguenek, Oscar Luquek, Barbara Alonsok eta Jagoba Astondoak aurkeztutako Arratiako zekorra tomateak irabazi dai IV. Euskal Herriko Bertako Tomate lehiaketea. Aretxabaletan egin eben txapelketea joan dan domekan, Tomate Egunaren barruan. Danetara, 96 tomate aurkeztu ziran, eta Maider Larrañaga, Josema Azpeitia, Aitor Buendia eta Iñaki Aierbe epaimahaikideek Arratiako zekorra aukeratu eben onena. Jagoba Astondoak azaldu dauanez, ez eben garaipena itxaroten. Eurek lau tomate bariedade aurkeztu ebezan lehiaketan. Arratiako zekorra tomate txikia da, baina bere ezaugarri nagusietako bat zaporea da. Astondoaren esanetan, "umami zapore hori" da bere berezitasunetako bat, eta ahoan luzaroan geratzen dan zaporea dauka. Astondoak eta Barbarak ortu bat daukie Areatza inguruan, eta etxerako barazkiak landatzen dabez. Tomateez gain, piperrak, bainak, kalabazinak, azak, porruak eta bestelako barazkiak landatzen dabez. Astondoarentzat saria bereziki pozgarria izan da, etxean landatutako tomate batek Euskal Herriko txapelketea irabazi daualako.

Erbesteratu beharra izan ebenak omendu gura dira. Belaunaldi horrek, euskal identidadea, euskal kulturea bizirik mantentzeko agindako ahalegina autortu gura dabe. Aurten lehen Eusko Jaurlaritzaren 90. urteurrenagaz egiten dau bat Euskal Diasporaren egunak. Jose Antonio Agirre lehendakariaren legadua erreibindikatzea da asmoa. Donibane Lohizunen egingo da ekitaldia gaur arratsaldean. Diasporaren Egunaren harira, Ziortza Olano Eusko Jaurlaritzako Kanpoko Euskal Diasporako zuzendaria, eta Ainhoa Apeztegia Euskadiren Mexikoko ordezkaria, izan doguz gaur Lau Haizetara saioan. Olanok euskal diaspora komunidade bizia eta dinamikoa dala nabarmendu dau, eta etorkizuneko beharretara egokitzeko beharra azpimarratu dau. Euskal Etxeek, gainera, euskal kultura, euskera eta identidadea munduan mantentzeko daben garrantzia goraipatu dau. Ainhoa Apeztegiak, barriz, Mexikon jendeak euskeraren aldeko apostua egiten dabela azaldu dau. Alkarrizketa bietan, beraz, mezu nagusia argia izan da: diaspora ez da iraganari lotutako zeozer bakarrik, etorkizuneko Euskal Herriaren parte be bada.

Euskadiko landa-ostatuetan batez besteko okupazinoa % 75,3koa izan da garagarrilean eta abuztuan, 2025eko udan baino puntu bat gehiago. Garagarrilean okupazinoa % 67,65ekoa izan da; abuztuan, % 82,94koa. Lurraldeka, Gipuzkoa izan da okupazino handiena izan dauen probintzia, % 82,4ko batez bestekoagaz. Eskualdeen artean, Debagoiena nabarmendu da garagarrilean, % 92,49ko okupazinoarekin, eta Oarsoaldea abuztuan, % 94,46gaz. Bizkaian, barriz, Enkarterriak % 93,46ko okupazinoa izan dau abuztuan. Nekaturreko datuen arabera, bezeroen % 70ak logela modalidadea aukeratzen dau, eta bidaiarien % 36 bikoteak dira. Gainera, erreserba-eskaeren ia % 74 espainiar estaduko bezeroena da, eta batez besteko egonaldia hiru egun ingurukoa da.

Adimen artifizialeko hainbat tresna biltzen dauz, besteak beste, audio eta bideoen transkripzinoak egiteko edo edukiak laburtzeko. Igor Astibiak azaldu dau tresna honeek kazetarien lana errazteko dirala, eta ez hareek ordezkatzeko. Bere esanetan, kazetariek informazinoa kontrastatu eta iturrietara joaten jarraitu behar dabe. Bestalde, desinformazinoaren arriskuaz ohartarazi dau. Horren aurrean, euskerazko komunikabideen gertutasuna eta sinisgarritasuna indargune dirala nabarmendu dau, eta hareen ikusgarritasuna handitzearen beharra azpimarratu dau.

Irailaren 18tik 26ra egingo da Zinemaldiaren 74. edizinoa, eta Bizkaiko kutsu nabarmena izango dau Lejarretaren lanak. Filma Bizkaiko hainbat txokotan grabatu dabe, tartean Getxon, Armintzan, Mundakan eta beste hainbat lekutan, eta Urko Lasagabaster, Itziar Ituño, Josean Bengoetxea, Miren Gastañaga eta Unax Hayden dira aktoreetako batzuk. "Inurri Itsuak" 1908ko Bizkaian kokatzen da, eta itsasontzi ingeles batek ikatz tona ugari dauazala hondartzan hondoa jotean hasten da istorioa. Algortako herritarrak kostaldera gerturatzen dira ikatza jasotzera, eta Zebas Jauregik aukera bat ikusten dau familia negu gogorretik salbetako. Pelikularen grabaketa erronka tekniko handia izan da, batez be ekatxak protagonismo berezia dauelako: filmaren zati handi bat ekatxpean jazotzen da, eta horretarako 30 metro inguruko luzera eta 20 metroko zabalera zuen espazio bat eraiki eben. Lejarretak azaldu dauenez, lurraldea eta familia harremanak funtsezkoak dira filmean, eta bere asmo nagusia ikusleak istorioagaz eta emozinoekin konektetea da. Zuzendariak nabarmendu dau Bizkaiko kostaldeko paisaiak garrantzi handia dauela personaien izaeran eta istorioaren garapenean. Filma urriaren 9an iritsiko da zinema-aretoetara, Zinemaldiko estreinaldiaren ondoren.

Eguzkiak azalaren osasunean izan daikeen eraginaz ohartarazi dau Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteak, udea amaitu arren babes-neurriak urte osoan hartu behar dirala gogorarazoz. Oihana Urraza lurralde-koordinazinoko arduradunak azaldu dauenez, eguzkiak eragindako kalteak pilotu egiten dira urteakaz, eta eguzki-erradiazino ultramorea da azaleko minbiziaren arrisku-faktore nagusietako bat. Urrazak nabarmendu dau beltzaran jartea ez dala osasunaren sinonimoa, azalaren erreakzinoa baino, eta eguzkia larregi hartzeak azalaren zahartze goiztiarra eta orbanak be eragin leikezala. Babesari dagokionez, gerizpean egotea, erropa eta kapela erabiltea eta gitxienez 50eko babes-faktorea dauen eguzki-kremea erabiltea gomendatu dau. Gainera, kremea behar dan legez eta kantidade nahikoan aplikau behar dala azpimarratu dau. Azkenik, ohartarazi dau eguzkiaren erradiazino ultramorea ez dala udako kontua bakarrik: neguan eta egun hodeitsuetan be ailegetan dala, eta edurrak, urak edo hareak erradiazinoa islatu eta esposizinoa handitu leikiela. Horregaitik, Bizkaiko Minbiziaren Aurkako Elkarteak mezua argi itxi dau: eguzkia onuragarria izan daiteke, baina kontu handiz hartu behar da, eta azalaren babesa urte osoan mantendu.

Arrigorriagako Aztarna Muralismo alkarteak antolatutako ekitaldiak arte urbanoa, kaleko artea eta grafitia izango dauz ardatz, Zaratamoko Udalaren babesagaz. Igaz egin eben lehen edizinoa, eta Gurutzalde auzoko eskolako horma-irudia margotu eben. Arrakasta ikusita, aurten be jaialdia antolatzea erabagi dabe. Egun osoan zehar, Euskal Herriko hainbat txokotatik etorritako artistek parte hartuko dabe, tartean Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Nafarroakoek. Andoni Ortiz Aztarna Muralismoko kideak azaldu dauenez, grafitiaren esentzia berreskuratu gura dabe, batez be letrak lantzen dabezan artistei protagonismoa emonez, nahi-ta ilustrazino eta marrazki estiloak be izango diran. Jaialdiaren helburuetako bat grafitiaren inguruan dagozan aurreretxiak gainditzea be bada. Ortizek nabarmendu dau grafitia ez dala nahitaez bandalismoagaz lotu behar, artista askok euren ingurua apaintzeko eta euren identidadea adierazoteko erabiltzen dabelako. Horregaitik, Mila Koloredun Jaia herritar guztiei edegita egongo da, bereziki umeei, kaleko artea gertutik ezagutzeko eta sorkuntza artistikorako beste aukera bat ezagutzeko.

Mendatako martxea eta lasterketea domekan egingo dira, eta antolakuntzea azken prestaketekin dabil buru-belarri. Aurten be hainbat proba izango dira: 42 kilometro inguruko maratoia, 21 kilometroko ibilbidea, 13 kilometroko lasterketea eta umeentzako probea. Ibilbideek Mendata eta inguruko herriak zehartuko dabez, eta parte-hartzaileek Urdaibaiko paisaiaz gozatzeko aukerea izango dabe. Ekitaldia egiteko, guztira, 225 boluntarioren laguntzea izango dabe. Horreek ibilbidea presteteaz gain, izen-emoteetan, hornidura-postuetan eta beste hainbat lanetan jardungo dabe. Izen-emotea irailaren 3ra arte egin daiteke, eta 18 euroko prezioa dauka; besteak beste, hornidura-postuak, dutxak eta bazkaria barruan hartzen dauz. Antolatzaileek azpimarratu dabe auzolana ezinbestekoa dala ekitaldiak urtez urte aurrera egin daian. Izan be, martxeak Mendata eta ingurua ezagutarazteko be balio dau, eta herrian sortzen dauen giroa eta parte-hartzea nabarmendu dabez.  

Oinez edo korrika egiteko erronka kolektiboa izango da, eta helburua ez da lehiatzea,  jarduera fisikoa eta bizimodu osasungarria jai-giroan sustatzea baino. Parte-hartzaileek aukera bi izango dabez: oinezko erreleboak ordubetekoak izango dira, eta korrika eginez gero, gitxienez 20 minutuko saioak egin beharko dabez. Ibilbidea Bilboko erdigunean egingo da, Areatza ingurutik abiauta. Parte-hartzaileek gitxi gorabehera kilometro eta erdiko ibilbidea egingo dabe joan-etorrian. Antolatzaileen arabera, ekitaldiak gero eta parte-hartzaile gehiago daukaz, eta aurten dagoeneko 400 pertsona inguruk emon dabe izena. Jarduera fisikoaz gain, egun osoan zehar bestelako ekintzak eta musikea be izango dira. Parte hartzea doakoa da eta izena Activa Bizkaiaren webgunean emon daiteke irailaren 15era arte. Antolatzaileek 40 urtetik gorako herritarrak be animau dabez ekimenean parte hartzera, ez dalako aparteko prestakuntza fisikorik behar.

Pabellon 6ek PELOTAZO! Estreinatuko dau gaur Aste Nagusiaren barruan, eta irailaren 20ra arte egongo da ikusgai. Antzerki Laborategiaren ekoizpen barriak etxebizitzaren krisia dauka ardatz, eta zortzi kontakizun desbardinen bidez helduko deutso gaiari. Getari Etxegarai eta Olatz Ganboak zuzendutako lanak hausnarketea eragitea bilatzen dau, baina baita barrea be. Etxegarairen esanetan, ikuskizunaren berezitasun nagusietako bat zortzi antzerkigileren begiradak obra berean batzea da. Bakotxak hamar minutu inguruko pieza bat sortu dau, tonu eta estetika propioagaz. Sei kontakizun gaztelaniaz dira eta bi euskeraz, eta guztiek etxebizitzearen arazoa daukie lotura. Alokairuak eta hipotekak ez ezik, etxegabetzeak edo putre-funtsak lako gaiak be jorratzen dabez. Lau aktorek, Alfonso Diezek, Aitor Fernandinok, Leire Orbek eta María Urcelayk, hainbat pertsonaia antzeztuko dabez. Etxegaraik nabarmendu dau antzezlanak jarrera argia hartzen dauala etxebizitzearen krisiaren aurrean, eta gaiari begirada kritiko eta zuzena eskaintzen deutsala. Gazteak bereziki animau dauz ikuskizunera hurreratzera, etxebizitzearen arazoa gehien pairatzen daben taldeetako bat diralako. Musikeak be pisu nabarmena dauka PELOTAZO!n. Etxegarairen arabera, musikal bat ez dan arren, musikea etenbako agirtzen da ikuskizunean, piezen arteko trantsizinoetan zein hasieran eta amaieran, eta aktoreek hainbat unetan abestu be egiten dabe. Adrián García de los Ojos arduratu da jatorrizko musikeaz.

Lekeitioko Zinemazaleak Elkarteak botako dau aurtengo San Antolin jaietako txupinazoa, herritarrek halan erabagita. Bozketan mila boto baino gehiago jaso dira, eta alkarteak urteotan herrian egindako lana eta kulturarekiko konpromisoa autortu gura izan dabe. David Madarieta Zinemazaleak Elkarteko presidenteak azaldu dauenez, gaur egun 827 bazkide inguru daukaz alkarteak. Horrez gain, hainbat boluntario taldek laguntzen dabe asteburuetako zinema saioetan, takilan zein bestelako zereginetan. Alkarteak programatzaile, informatiko eta bestelako laguntzaileak be badaukaz, eta herriarentzako sortutako proiektu zabala dala nabarmendu dau. Alkartea 2013an sortu zan, Lekeitioko zinema eskaintzeari jarraipena emoteko. Orduan, ikusgarri zinema digitalizatzeko behar zan inbertsinoari aurre egiteko crowdfunding kanpaina jarri eben martxan, eta 500 lagunetik gorako babesa lortu eben. Ordutik, zinema emonaldiak ez eze, bestelako kultur jarduerak be antolatzen dabez. San Antolin jaietako txupinazoa botateaz gain, pregoia be prest daukie dagoeneko. Aurten, lehen aldiz, zeinu hizkuntzako interpretea egongo da ekitaldian, eta horregaitik testua aurrez bialdu behar izan dabe. Madarietak nabarmendu dau herritarren autortzea pozik hartu dabela eta jaietako hasiera momentua berezia izango dala alkartearentzat.

Artzentalesko Euskeraren Aldeko Egunaren bigarren edizinoa ospatuko dabe zapatuan, abuztuaren 29an, Arte Bizkarra Kulturgintzak eta Ametzondo Euskera Alkarteak antolatuta. Gorka Belasko talde eragileko kideak azaldu dauenez, igaz Gari musikariak Artzentalesen joteko egindako proposamenetik sortu zan ekimena, eta izandako esperientzia onaren ostean jarraipena emotea erabagi dabe. Belaskok nabarmendu dau helburua herrian euskeraren inguruko sarea pixkanaka sendotzea eta hizkuntzeari erabilerarako espazio gehiago eskaintzea dala. Iazko ekimenak, ganera, Ametzondo Euskera Alkartea sortzeko bultzadea emon eban. Asmoa ez da urteko egun bakarrera mugatzea, urtean zehar bestelako ekimen txikerrak be antolatzea baino. Zapaturako egitaraua eguerdian hasiko da, irrintzi tailerra, bertsolariak, herri kantak eta putxera bazkaria tartean. Arratsaldean Pando Sales hirukoteak joko dau, eta eguneko hitzordu nagusia 19:00etan izango da, Ruper Ordorikaren kontzertuagaz. Belaskoren esanetan, Santziñako zezen-plazea euskal kulturearen inguruko bilgune bihurtzea gura dabe.

Bizkaiko Txakolinaren aurtengo mahats-bilketea ohi baino nabarmen lehenago hasi da. Udako tenperatura altu eta iraunkorrek mahatsaren heltzea bizkortu dabe, eta hainbat mahastitan zikloa bi edo hiru aste inguru aurreratu da. Arteako Txakoli Ugabeko Ugaitz Iturbek azaldu dauenez, maiatzetik 30 gradutik gorako tenperaturak sarri izan dira, eta gau askotan be 20 gradutik gora mantenidu dira. Aurrerapena azken urteetan errepiketan ari dan joera baten barruan kokatu dau Iturbek. Bere aititeren garaian mahatsa urriaren erdikaldean batzen zala gogoratu dau; aitearen garaian, irailaren amaieran edo urriaren hasieran; eta azken urteetan irailaren 10etik aurrera hastea izan da ohikoena. Aurten, ostera, Txakoli Ugabekoen bariedade goiztar batzuk dagoeneko batu dabez, eta Iturbek dino bere 49 urteetan ez dauela hain kanpaina goiztarrik ezagutu. Bariedadeen artean be alde nabarmenak dagoz. Rieslinga eta Chardonnaya Hondarrabi Zuria eta Hondarrabi Zuri Zerratia baino lehenago heltzen dira, eta Txakoli Ubakoen lehenengo biak dagoeneko batu dabez. Bariedade nagusiei jagokenez, asteburu honetan hasiko dira mahatsa batzen. Upategi txikietan bilketeak lau edo bost egun inguru iraun leike; handienetan, barriz, bi aste ingurura luzatu leiteke. Datozen egunetako eguraldiak be baldintzatuko dau kanpainea. Mahatsa helduta eta bigun dagoanean, ekatxak dira arrisku nagusietako bat, aleak apurtu eta kalte handiak eragin leikiezalako. Euri jarraituak be mahats-bilketea eten eta luzatu leike. Halandabe, astebururako eguraldi ona espero danez, hainbat mahastizainek egun horreek aprobetxauko dabez aurtengo bilketeari bete-betean ekiteko.

Paula Valluerca euskal sortzailea Bilbora itzuliko da HERZ. Desde lo más profundo de la patata ikuskizunagaz, 15 urte Londres eta Madril artean emon ostean. Komedia 2024an estreinatu zan Londresen, eta hainbat agertokitatik igaro ostean, La Fundición aretoak gaztelaniazko bost emonaldi hartuko dauz abuztuaren 26tik 30era. Kabareta, parodia eta bufoia buztartzen dauz, baina klauna dauka oinarri nagusi. Komediak barre eragiteaz gain, ikuslea deseroso sentiaraztea eta hausnarketara eroatea be bilatzen dau. Protagonistearen miserien bitartez, gaur egungo arrakastearen idea zalantzan ipinten dau, eta sare sozialetan zein beste esparru batzuetan erakusten dan itxurazko errealidadea kritiketan dau. Valluercaren esanetan, inspirazinoa aurkitzea ez da gatxa izan, sare sozialetan horretarako adibide ugari dagozalako. Obraren sorrerak lotura zuzena dauka sortzailearen bizipenakaz. Londres eta Madril artean 15 urte emon ostean Euskal Herrira bueltetean, atzerritik arrakastatsu itzultzearen inguruan sortzen diran aurreikuspen eta galderak hartu ebazan abiapuntu. Londrestik bueltatze hutsak sortzen dauen arrakasta irudia eta arrakasta bera zelan neurtzen dan aztertzeko interesa izan eban ikuskizuna sortzeko bultzadetako bat. Londresen izandako estreinaldiak harrera ona izan eban, eta ondoren beste hainbat agertokitan erakutsi dau lana. Santanderreko Mejor Reír 2025 zikloan, gainera, publikoaren saria eskuratu eban. Orain, etxean erakusteko aukerea izango dau barriro, La Fundiciónen Aste Nagusirako antolatutako bost emonaldietan.

Bilbok badauka biharko hitzordu nagusia buruan: Aste Nagusia hasiko da, eta Marijaia hirira heldu aurretik, bi emakumek izango dabe jaietako lehenengo momentu handiaren ardurea. Onintza Enbeita izango da pregoilaria eta Ainhoa Urrejola txupinerea, eta biak izango dira Arriagako balkoian biharko arratsaldean, jaiari hasierea emongo deutsien pregoia eta txupinazoaren protagonista. Biharko eguna heltzeko ordu batzuk baino ez diranean, urduritasuna ezin dabe ezkutatu. “Oso urduri gagoz”, aitortu dabe, baina urduritasun horren atzean badago poz eta ilusino handia. Izan be, Aste Nagusiaren hasierea lehen lerrotik bizitzea ez da egunero gertatzen dan zerbait, eta biek argi daukie biharko momentua euren bizitzako une berezietako bat izango dala. Onintza Enbeitak, bertsolari eta kazetariak, Arriagako balkoitik pregoia irakurriko dau. 2018an Bizkaiko Bertsolari Txapelketea irabazi eban lehenengo emakumea izan zan, eta Bilbo eta Aste Nagusiagaz lotura estua dauka. Berak berak Aste Nagusia “jai herrikoi politena” dala esan izan dau. Ainhoa Urrejolak, barriz, ia hiru hamarkada daroaz Kaixo konpartsan, eta bere bizitza osoa egon da lotuta Bilboko konpartsen eta Aste Nagusiaren munduagaz. Txupinera izateko aukerea, beraz, ez da kanpotik etorritako ardura bat: urteetan bizi eta landu dauan jai-ereduaren erdigunean jartea baino. Bi protagonistek aitortu dabe biharko momentua buruan bueltaka dabilkiela. Pregoia esateko unea, txupina botateko segundoak, Arriaga plazan batuko dan jentea eta Marijaiaren etorrerea izango dira jaietako lehenengo irudi handiak. Eta horren aurrean, urduritasuna saihestezina bada be, bien artean ideia bat nagusitzen da: jaiari hasierea emoteko gogoa. "Urduri, baina pozik” Elkarrizketan, Enbeitak eta Urrejolak ez dabe ezkutatu biharko egunak sortzen deutsen emozinoa. Txupinazoa eta pregoia une laburrak izango dira, baina atzean hilabeteetako itxaronaldia eta Aste Nagusia urteetan bizi izanaren esperientzia dago. Biek azpimarratu dabe, gainera, Aste Nagusia ez dala balkoi bateko ekitaldi hutsa. Jaiak kalean, konpartsetan, txosnetan eta herritarren parte-hartzean bizi dira. Horregaitik, euren eginkizuna jaiari lehenengo bultzadea emotea bada be, benetako protagonista Bilboko herria izango dala argi daukie. Bihartik aurrera, beraz, bederatzi eguneko jaiak hasiko dira Bilbon. Eta hasierako momentu horretan, Onintza Enbeitak pregoia irakurriko dau eta Ainhoa Urrejolak txupina botako dau, Marijaia protagonista nagusi dala. Orain, azken orduetako prestaketa eta urduritasuna baino ez dira geratzen. Bihar, Arriagako balkoia beteko da, plaza jentez, eta Aste Nagusiak eztanda egingo dau.

Munduko krisi humanitarioen egoereak okerrera egin dau azken urteetan. Gatazkek gora egin dabe eta gero eta gatxagoa da laguntza behar daben pertsonengana heltzea, Nagore Eskisabel Mugarik Gabeko Medikuak erakundeko Euskadiko arduradunak azaldu dauenez. Gaur egun 50 gatazka baino gehiago dagoz aktibo munduan, eta 250 milioi pertsona inguruk preminazko laguntza humanitarioa eta babesa behar dabe. Beharrizanak handitzen dabilzan arren, horreei erantzuteko behar dan diruaren laurena be ez da heltzen. Ganera, Estatu Batuak, Alemania, Japonia eta beste hainbat herrialde laguntza humanitariorako baliabideak murrizten dabilz. Baliabide faltari gatazka eremuetan lan egiteko zailtasunak gehitu behar jakoz. Eskisabelek ohartarazo dau nazinoarteko zuzenbide humanitarioa gero eta gitxiago errespetetan dala, eta osasun-langileen, ospitaleen eta biztanleria zibilaren aurkako erasoak gero eta ohikoagoak dirala. Mugarik Gabeko Medikuak erakundeak eurak 15 langile galdu dauz azken hiru urteetan. Testuinguru horretan, herritarren ekarpena ezinbestekoa dala nabarmendu dau. Euskadin 42.130 bazkide eta kolaboratzaile daukaz Mugarik Gabeko Medikuak erakundeak, eta 2025ean 9,9 milioi euroko ekarpena egin eben. Babes pribadu horri esker, erakundeak independentziaz erabagi leike non dagoan laguntzeko premiarik handiena.

Athleticen 40 urteko itxaronaldia, bost final galduta, porrotak, frustrazioak eta, azkenean, Kopa altxatzeko poza. Horixe da Julen Axpek bere bakarrizketan umorez eta ironiaz jorratuko dauena. Abuztuaren 25ean Campos Eliseos Antzokira eroango dau ikuskizuna, eta bertan Athleticek arrakastaren bila egindako bidea hartuko dau ardatz, futboletik harago doazen gaiak be tartekatuz. Izan be, Axperen esanetan, garrantzitsuena ez da beti irabaztea, bidean ikasitakoa baino. Umoristak azaldu deuskunez, bai athleticzaleentzako bai beste zaleentzako sortutako bakarrizketea da, umorea, futbola eta barreak ez dira faltako. Bakarrizketea sortzeko ideia, 2024ko kopako ibilbidean etorri jaon umoristari. Sevillako finala galdu edo irabazi, baina horretaz zeozer idatzi behar ebala pentsau eban, eta holan sortu zan 'Camino al existo'.

Garagarrilean Loiuko aireportuak 800.000 bidaiariren langa gainditu izanak agerian ixten dau hegazkin bidezko garraioaren hazkundea ez dala eten, Jauzi Ekosozialaren arabera. Talde ekologistak gogor kritikatu dau errekor hori, batez be erregistratutako udarik beroenetako baten gertatu dalako, eta erakunde publikoei eskatu deutsie hegazkinaren erabilerea sustatzeari itxi eta garraio eredu jasangarriagoen aldeko apustua egiteko. "Hegazkinaren erabilerea handitzen gagozan bitartean, klima larrialdiari aurre egiteko behar doguzan emisioen murrizketak gero eta gatxagoak izango dira", adierazo dau Hodei Rodriguezek, Jauzi Ekosozialeko kideak. Bere esanetan, gainera, hegazkinaren emisioen eragina ez da ingurumenaren eremura mugatzen, aireportuaren inguruko herritarren osasunean be eragina daukalako, zaratak lo arazoak eta estresa eragin leikiezalako eta airearen kutsadurak arnas sistemari kalte egin leikion. Jauzi Ekosozialak, beraz, hegaldi kopurua murrizteko neurriak hartzea eta diru publikoa trena eta autobusa hobetzera bideratzea eskatu dau. "Ez dogu uste Loiuko aireportuaren handitzea aurrerapenaren sinonimoa danik; benetako erronkea garraio publiko eraginkor eta eskuragarria bermatzea da", azpimarratu dau Rodriguezek.

Bilboko Konpartsek eta GUKAk "Aste Nagusian euskera nagusi" dinamikea jarri dabe martxan, jaietan euskeraz egiteko aukerak handitzeko eta Aste Nagusia euskaldunentzako gune eroso eta segurua izateko. Maialen Gago Bilboko Konpartsetako kideak nabarmendu dau azken urteetan hainbat pausu emon dabezala euskerearen presentzia indartzeko. Ekimenak jaietako bederatzi egunetatik harago joan gura dau, muntaketa lanetan eta urte osoan antolatzen diran jardueretan be euskerearen erabilerea sustatuz. Euskaldunek euskeraz jarduteko aukerea izateaz gain, hizkuntza ikasten dabilzanek be erabilteko espazioak aurkitzea da helburuetako bat. Horretarako, Bilboko Konpartsek euren barruko hizkuntza-errealidadearen diagnostikoa egin dabe. Javier Arriaga konpartsetako kideak azaldutako datuen arabera, bilkuretan parte hartzen dabenen % 54k egiten dau euskeraz, txosnetan jartzen dan musikearen % 27 inguru da euskerazkoa eta kanpo-komunikazinoaren % 84 egiten dabe euskeraz. Diagnostikotik abiatuta, konpartsek hurrengo urteetarako konpromisoak zehaztu dabez, euskerearen erabileran identifikautako hutsuneak beteteko. Era berean, Bilboko Udala eta ostalaritza zein astialdiko bestelako eragileak be inplikatzera deitu dabez, Aste Nagusian ez ezik, Bilbon be euskerazko astialdirako aukerak handitzeko.

DalecandELA Festek bosgarren edizinoa ospatuko dau irailaren 17tik 20ra Getxoko Portu Zaharrean, eta aurten be musikaz, kirolaz eta gastronomiaz beteko da jaialdia. Lau egunetan zehar, askotariko jarduerak eta zuzeneko emonaldiak egongo dira, Duncan Dhu, Still River, Diamond Dogs, Luke Winslow-King, Gonzalo Portugal, La Sonrisa de Julia eta Smile, besteak beste. Horrez gain, The Rock & Kids Bandek ume eta nagusien arteko musikaz gozatzeko proposamena eskainiko dau. DalecandELA Festen helburua, urtero legez, Alboko Esklerosi Amiotrofikoa (ELA) ikusarazotea eta gaixotasunaren inguruko kontzientziazinoa handitzea da, baita ikerketarako eta ELAgaz bizi diran personei laguntzeko dirua batzea be. Ibon Galarraga, jaialdiaren antolatzaileetariko batek azaldu dauenez, mezua betikoa da: gaixotasunari ikusgarritasuna emotea eta ikerketea bultzatzea. Iaz 18.000 pertsona baino gehiago hurreratu ziran jaialdira, eta aurten be parte-hartzea sustatu gura dabe. Galarragak herritarrak animau dauz "animau egiten dot jentea etortzea eta parte hartzea", eta gogorarazo dauenez, "ekintzetan parte hartzearekin laguntzen dabe". Izan be, jaialdira joan eta bertan antolatzen diran jardueretan parte hartzeak ELAren aurkako borrokan laguntzea dakar, aldi berean musikaz eta jai-giroaz gozatzeko aukerea eskainiz.