Lau Haizetara

Mendebaldeko Saharako gazteen egunerokotasuna, ametsak eta erresistentzia ezagutzeko aukerea dago egunotan Gernika-Lumon. Gernika Memoriaren lekuko plataformak eta Gernikatik Mundurak Hautsa eta harearen artean zutik: gazteak herri sahararraren eskubideen alde argazki erakusketea ekarri dabe, kultur etxearen laguntzagaz. Horrez gain, erakusketa bultzatzeko, Euskal Herriko Saharar Emakumeen Elkartea eta Espainiako Saharar Emakumeen Batasun Nazionala taldeakaz alkarlanean be aritu dira. Taldeetako arduradunak —Ergia Baba Hadj eta Mansoura Babouzid, hurrenez hurren— Gernikan bizi dira. Erakusketea irailaren 4ra arte egongo da ikusgai Elai Alai areto txikian. Argazki bildumea Nuria Gonzalez argazkilariak 2017 eta 2019 urteen bitartean Tindoufeko gazte errefuxiatu sahararrakaz eta lau hezkuntza zentrogaz egindakoa da. Jon Argintxona Gernika Memoriaren Lekuko plataformako kideak Lau Haizetara saioan azaldu dauanez, erakusketak alderdi bi erakusten dauz: alde batetik, Tindoufeko bizimoduaren gogortasuna; eta bestetik, egoera horren erdian gazteek mantentzen dabezan ilusinoa, ametsak eta etorkizunerako gogoak. Argazkien maila artistikoa be nabarmendu dau Argintxonak. Bere esanetan, Gonzalezen lana oso ona da. Irudien argitasunak, koloreek eta lanketak balio artistiko handia emoten deutsie. Baina irudi horreen atzean dagoan errealidadea da, bere ustez, erakusketearen benetako indarra.  

Bilboko Konpartsak dagoeneko murgilduta dagoz 2026ko Aste Nagusiaren prestaketa-lanetan. Konpartsakideak Areatzan batu dira txosnen muntaketeari ekiteko, eta hamar egun izango dabez jai-eremua prest ixteko. Guztira, 27 txosna altzauko dabez aurten, abuztuaren 22an Marijaiaren etorrerea ospatzeko. Muntaketea auzolanean egiten dabe ehundaka konpartsakidek, eta Bilboko Konpartsek nabarmendu dabenez, txosnak ez dira jai-gune hutsak: autogestinoan, alkarlanean eta parte-hartzean oinarritutako Aste Nagusiaren eredua ordezkatzen dabe. Ander Aristondo Bilboko Konpartsetako kideak azaldu dau hamar eguneko lana daukiela aurretik jai-eremua prest izteko. Aurtengo egitarauak 622 jarduera izango dauz, era guztietako publikoentzako proposamenakaz. Kontzertuek be leku nabarmena izango dabe, eta agertokietatik Zea Mays, Bulego, ETS, Bengo, Arene 6, Potato, Graffiti, Zaunka, Chulería Joder, Kiliki, XpresidentX, Akerbeltz eta Cherry Boppers lako talde eta artistak igaroko dira. Aristondok azpimarratu dauenez, eskaintza zabala prestau dabe Areatzara hurreratzen diranentzako. Horrez gain, gastronomia, herri-kirolak, tailerrak, jolasak eta bestelako jarduerak be izango dira. Konpartsek jai parekide, euskaldun eta eraso bako jai-gunea aldarrikatu dabe, eta herritarrei Aste Nagusia errespetuz eta arduraz bizitzeko deia egin deutsie.

Etxepare Euskal Institutuak eta Aurten Bai euskaltegiak antolatutako barnetegiaren bigarren txandan nazinoarteko 22 ikasle batu dira Zornotzan. Europa eta Ameriketako hainbat herrialdetatik etorritako ikasleek ikasturtean zehar euren unibertsidadeetan ikasitako euskerea sendotzeko eta euskal kulturea bertatik bertara ezagutzeko aukerea daukie. Monika Madinabeitia Etxepare Euskal Institutuko Euskera eta Unibertsidade arloko zuzendariak nabarmendu dauanez, oso giro ona sortu da aurtengo taldean. Bere esanetan, ikasle horreek funtsezkoak dira euskerea eta euskal kulturea euren herrialdeetan ezagutarazoteko. Gehienak hizkuntzalaritzaren inguruko ikasketetatik hurreratzen dira euskerara, hizkuntzearen ezaugarriek erakarrita. Aurten 38 ikaslek hartu dabe parte aurrez aurreko egotaldietan: 16k lehenengo txandan eta 22k bigarrenean. Horreez gain, beste 12 ikaslek telematikoki egin dabe ikastaroa. Madinabeitiak programaren harrera "oso positiboa" izan dala azpimarratu dau, eta eskaria eskaintzea baino handiagoa izan danez, ikasle batzuk kanpoan geratu dirala azaldu dau. Etxepare Euskal Institutuaren unibertsidade sareak be nazinoarteko presentzia zabala dauka. 2024-2025 ikasturtean 19 herrialdetako 35 unibertsidadetan eskaini zan euskerea eta euskal kulturea ikasteko aukerea, eta 1.300 ikasle baino gehiago matrikulau ziran. Sare horren bidez, euskerea Euskal Herritik milaka kilometrora ikasteko interesa daukien ikasleengana heltzen da.

Bilbao Orkestra Sinfonikoak jarduera beteko uda dauka aurretik. 2025-2026 denporaldia balorazino positiboagaz amaitu ostean eta 2.600 abonadugaz, BOSek bere maximo historikoen inguruan itxi dau denporaldia, eta garagarrileko atsedenaldiaren ostean barriro ekin deutso jardunari. Iñigo Alberdi BOSeko zuzendari kudeatzaileak nabarmendu dau gogotsu heldu deutsiela udako hitzorduei. Datozen asteetan, BOS Donostiako Musika Hamabostaldian Euskadiko Orkestragaz batera arituko da, Santanderreko Nazinoarteko Jaialdian parte hartuko dau eta Bilboko Aste Nagusian Urtz taldeagaz joko dau. Irailean, besteak beste, Sigur Rós talde islandiarragaz batera be eskainiko dau kontzertua Euskalduna Bilbaon. Udako egitarauaren barruan, Bizkaiko hainbat herritara be helduko da orkestra. Alberdik azaldu dau BOSen bokazinoa "Bizkaia guztiko orkestra izatea" dala, eta etorkizunean herrietan presentzia handiagoa izatea gura dabela. Orkestra osoagaz joteko leku egokiak topetea beti erraza ez dan arren, formatu txikerragoak erabilita herri gehiagotara heltzeko aukerea ikusten dabe.

Begoñako Amatxuren itsas prozesinoa egingo dabe barriro abuztuaren 14an, Santurtzitik Bilbora. Aurten 350 lagunek hartuko dabe parte zazpi ontzi ofizialetan, igaz baino ontzi bi gehiagok. Ganera, traineru batek Amatxuren irudia lagunduko dau itsasadarrean zehar. Ekimenak gero eta parte-hartze handiagoa dauka. Hirugarren urtez jarraian plaza guztiak agortu dira eta 50 lagun baino gehiago geratu dira itxaron-zerrendan. Begoñako Anaidiko Jose Andres Etxebarriak nabarmendu dauenez, prozesinoak indar handia hartu dau azken urteotan. Aurtengo prozesinoa arratsaldez egingo da, itsasaldiaren baldintzetara egokitzeko. Ekitaldiak Santurtziko San Jorge parrokian hasiko dira 16:30ean, eta handik Begoñako Amatxuren irudia prozesinoan eroango dabe porturaino. Ondoren, ontziak Santurtzitik abiatu eta itsasadarrean gora egingo dabe Bilboraino. Bilbora heldutakoan, Amatxuren irudia lehorreratu eta prozesinoak Santiago katedraleraino jarraituko dau. Etxebarriak azaldu dauenez, antolakuntzeak lan handia eskatzen dau, Santurtziko eta Bilboko ekitaldiak, ontziak eta baimenak koordinadu behar diralako, baina Begoñako Anaidiaren helburu nagusia Begoñako Amatxurenganako debozinoa sustatzea dala azpimarratu dau. Aurten be alkartasunak protagonismo berezia izango dau. Begoñako Anaidiak oso-osorik entregauko dauz abuztuaren 14ko eta 15eko ospakizunetan jasotako dohantzak, Venezuelako lurrikarak kaltetutako pertsonei laguntzeko. Laguntzea, Caritas Bizkaiaren bitartez zabalduko da.

Euskeraz bizi gura daben herritarren egunerokoa errazteko sortu dabe Gure Txokoak egitasmoa. Mapa interaktibo baten bidez, euskerazko zerbitzua eskaintzen daben tabernak, jatetxeak, dendak, hotelak eta bestelako establezimentuak aurkitu daitekez, erabiltzaileek euren inguruan edo Euskal Herriko beste edozein tokitan euskeraz artatuko dauzan lekuak erraz topau dagiezan. Xumar Altzugarai sortzaileetako batek azaldu dauenez, proiektua behar praktiko batetik sortu zan, euskeraz artatuko eben lekuak aurkitzeko zailtasunak ikusita. Hasieran aisialdiko establezimenduak batu ebezan arren, gaur egun osasun arloko profesionalak, aholkularitzak eta bestelako zerbitzuak be gehitu ditue, herritarren proposamenei esker. Egitasmoak dagoeneko mila txoko inguru batzen dauz, eta auzolanean hazten jarraitzea da sustatzaileen asmoa. Erabiltzaileek, eurek proponidu leikiez leku barriak, eta behin egiaztauta, mapara gehitzen dira. Gure Txokoak gidak euskerazko arretea eskaintzen daben establezimenduei ikusgarritasuna emotea eta tokiko merkataritzea indartzea be badau helburu.

Bilboko arkitekturea, ondarea eta urigintza herritarrengana hurreratzeko helburua dauka Open House Bilbao. Jaialdiak hamargarren edizinoa ospatuko dau irailaren 28tik urriaren 4ra. Urteurren berezi honetan, bisita gidatuak, tailerrak, berbaldiak eta doako jarduera ugari eskainiko dira, eta aurtengo programazinoak Bilbo eregi daben ofizio, material eta jakintzak izango dauz ardatz. Jaialdian boluntario izateko izen-emote epea zabalik dago. Iñigo Diaz de Olarte boluntarioen arduradunak azaldu dauenez, Open House Bilbao arkitekturea herritar guztiei hurreratzeko sortu zan, eta ez dago arkitekturan aditua izan beharrik parte hartzeko. Urtero ehundaka lagunek laguntzen dabe bisitariei harrera egiten, taldeak gidatzen eta jaialdia aurrera ateratzen. 2017an lehen aldiz egin zanetik, Open House Bilbaok hazkunde nabarmena izan dau. Hasierako asteburuko egitarautik aste osoko programazinoa eskaintzera igaro da, eta gaur egun Open House Worldwide nazinoarteko sarearen parte da. Antolatzaileek nabarmendu dabe hamargarren urteurrena aukera parebakoa izango dala Bilboko ondarea beste ikuspegi batetik ezagutzeko eta herritarren parte-hartzea sustatzeko.

Ikuskizunetako eta ekitaldietako teknikariek grebea egin dabe gaur Gasteizko jaietan, sektoreko lan-baldintzak hobetzea eta lan-hitzarmen duina lortzea eskatzeko. Teknikariok sindikatuak deitutako mobilizazinoa ez da bakarra izango; datozen egunetan Donostiako eta Bilboko jaietan be grebak iragarrita dagoz. Ander Sierra Teknikariok sindikatuko kideak azaldu dauenez, bi urte eta erdi baino gehiago daroez patronalagaz negoziatzen, baina ez dabe akordiorik lortu. Sindikatuak salatu dau gaur egun sektoreak prekariedade egoerea bizi dauala; lanaldi luzeak, atseden faltak, aparteko orduak behar bezala ez ordaintzea eta kontziliazino arazoak ohikoak dirala dinoe. Teknikariok sindikatutik administrazino publikoen ardurea be azpimarratu dabe, diru publikoagaz antolatzen diran ekitaldietako kontratazino baldintzek egoera hori betikotzen dabela uste dabelako. Mobilizazinoen helburua, euren esanetan, ez da jaiak zapuztea, sektore osoarentzako lan-baldintza duinak eta hitzarmen barri bat lortzea baino.

Donostiako Miramar jauregian egiten dabilzan Esoterismo eta Terapia Naturalen 31. topaketan parte hartzen dabil Mikel Lizarralde medium-a, Izarpe Institutuko sortzaile eta presidentea. Urtero lez, berbaldiak, tailerrak, erakustaldiak eta hainbat diziplinatako profesionalak batzen dira topaketan. Lizarralde mediumtasunaren inguruan dagozan aurreretxiak argitzen saiatu da Bizkaia Irratiko Lau Haizetara saioan. Bere esanetan, medium baten lana ez da etorkizuna asmatzea edo pertsonen pentsamentuak irakurtzea. Bere eginkizuna, azaldu dauenez, beste aldean dagozan senide edo bidelagunen eta bizirik dagozan pertsonen arteko bitartekari izatea da, jasotzen dauen informazinoa ahalik eta fideltasun handienagaz helarazoz. Horregaitik, mediumtasuna "oso gauza sagradua" dala nabarmendu dau. Umetatik bizi izan dau gaitasun hori, nahiz eta autortu hasierako urteak "oso gogorrak" izan zirala. Denporaren poderioz onartu eban medium-a zala, eta 2008an Izarpe Institutua sortu eban, arlo horretan prestakuntzea eskaini eta pertsonei modu profesinonalean laguntzeko helburuagaz. Gaur egun, mediumtasunaz gain, doluaren laguntzea, terapia eta bestelako ikastaroak be eskaintzen dauz institutuan.

Bilboko Aste Nagusiko programazinoan euskeraz izango dan ikuskizun bakarra izango da aurten Z.U.K.U.A.. Maria Cruickshank eta Ugaitz Alegria aktoreek sortu eta antzeztutako proposamena da, eta biak Lau Haizetara saioan izan dira ikuskizunaren sorrereaz eta helburuez berbetan. Azaldu dabenez, umorea izango da ikuslea erakartzeko tresnea, baina baita eguneroko kontraesanen eta gizartearen presinoen inguruan hausnartzeko bidea be. Cruickshankek azaldu dau Z.U.K.U.A. Euskalduna Bilbaoren proposamen batetik sortu zala. Aste Nagusiko jai giroaren erdian, publikoari "kit-kat" moduko tarte fresko eta dibertigarria eskaintzea da asmoa. Ikuskizuna bi bakarrizketatan oinarritzen da: Cruickshankek emakume, ama eta feminista moduan bizi izandako esperientziak kontauko dauz; Alegriak, barriz, gorputzaren inguruko presino sozialak eta euskal nortasuna jorratuko dauz. Bi aktoreen esanetan, umore absurdoak gai sakonak modu naturalean jorratzeko aukerea emoten dau. Horregaitik, helburua ez da barre egitea bakarrik; ikusle bakotxak bere autokritikea egitea eta gizartea hobetzeko keinu txikerren inguruan hausnartzea be bada. Halaber, pozik agertu dira aurten be Bilboko Aste Nagusian euskerazko ikuskizun bakarra izango diralako, nahiz eta etorkizunean euskerazko eskaintza handiagoa egotea nahiko leukien. Z.U.K.U.A. abuztuaren 23an, 26an, 28an eta 29an eskainiko dabe Euskalduna Jauregiko areton txikian.

Abuztuaren 12an urteetako gertakari astronomikorik berezienetako bat biziko da. Ilargiak Eguzkia erabat estaliko dau, eta Euskal Herritik eguzki-eklipse oso bat ikusteko aukerea egongo da. Naiara Barrado Izagirre Astrofisikan doktorea eta EHUko Planeta Zientzien taldeko ikertzaileak azaldu dauenez, eklipse osoak 18 hilabetean behin jazotzen dira Lurrean, baina kasu gehienetan munduko beste leku batzuetatik baino ezin dira ikusi. Oraingoaren berezitasuna, barriz, etxetik mobidu barik ikusi ahal izango dala da. Barradok azaldu dau fenomenoa jazotzeko Eguzkia, Ilargia eta Lurra ia erabat lerrokatuta egon behar dirala. Eklipsea 19:30 inguruan hasiko da, eta osotasuna 20:30 aldera helduko da. Bilbon 30 segundo ingurukoa izango da; hegoalderago, barriz, minutu eta erdi ingurura luzatuko da. Une horretan bakarrik kendu ahal izango dira homologautako eklipse-betaurreko, Eguzkiaren koroa begi hutsez ikusteko. Ikertzaileak gogorarazo dau fenomenoa segurtasunez behatzeko homologautako eklipse-betaurrekoak erabili behar dirala, eta aurrez Eguzkia ondo ikusiko dan behaketa-leku bat aukeratzea komeni dala. Abuztuaren 12ko eklipsea, gainera, 2026 eta 2028 artean Iberiar penintsulan izango dan eklipse-hirukotearen lehenengoa izango da.

130 gaztek eta ia 650 kilometrok osotu dabe EuskarAbenturaren zortzigarren espedizinoa. Hilabetez Euskal Herria oinez zeharkatu ostean, Getxon amaitu da aurtengo ibilbidea. Antolatzaileek nabarmendu dabe helburu nagusia bete dala: gazteen artean euskerazko harreman sareak sortzea eta hizkuntza-ohituretan benetako aldaketak eragitea. Haizea Solagurenbeaskoa EuskarAbenturako komunikazino arduradunak Bizkaia Irratian azaldu dauenez, uda beroak antolakuntzan moldaketak egitera behartu badauz be, espedizinoa normaltasunez garatu da. Gainera, gazteen balorazinoek erakutsi dabe esperientziak eragina izan dauela euskerearen erabilerean eta eguneroko hizkuntza-ohituretan. Aurten, lehenengoz, Sakana eta Ondarroa bisitatu dauz EuskarAbenturak. Solagurenbeaskoaren esanetan, horrek gazteei Euskal Herriko errealidade soziolinguistiko desbardinak bertatik bertara ezagutzeko aukera emon deutse, eta euskeraren inguruko kontzientzia sendotzen lagundu dau. Era berean, nabarmendu dau egitasmoak aurrera egiteko erakunde eta babesleen laguntza ezinbestekoa dala.

Ondarroako kirolaren historia ez da emoitzetan bakarrik idatzi. Argazkiak, kronikak, kartelak eta urteetan zehar bildutako dokumentuak be funtsezkoak dira herri baten kirol ondarea ez galtzeko. Helburu horregaz urteak daroaz Iñaki Beitia ondarrutarrak Ondarroako kirolaren leihoa egitasmoaren bidez herriko kirolaren memoria batu, antolatu eta zabaltzen. Kirolagaz lotura estua izan dau betidanik. Atletismoan hasi zan, saskibaloian entrenatzaile eta sustatzaile moduan jardun dau, eta urte luzez herriko kirolaren kronikak eta emoitzak batu izan dauz. Esperientzia horrek guztiak bultzatuta sortu eban, orain dala hamar urte inguru, sare sozialen bidez, Ondarroako kirolaren historia zabaltzen dauen egitasmoa. Erretiroa hartu ostean, barriz, artxibo historikoa osotzeari ekin eutson. Gaur egun, artxiboak ehundaka orrialdetako ikerlanak batzen dauz. Besteak beste, arraunaren historiari buruzko lan monografikoak, Ondarroa Arraun Elkartaren estropaden datuak, herriko kirolarien ibilbideak, argazkiak, emoitzak, sailkapen ofizialak eta askotariko dokumentazinoa gordetzen dauz. Beitiaren esanetan, lan horren helburua ez da datuak pilatzea bakarrik; belaunaldi barriek Ondarroako kirolaren historia ezagutu eta herriko memoria galdu ez daiten laguntzea da. Horregaitik, egunero jarraitzen dau material barriaren bila, artxiboa handitzen eta herriko kirol ondarea guztion eskura jarten.

Urtebete itsasoan emon ostean, etxera itzuli da Jose Pablo Arriaga eskultore markinarra. Lau Teila izeneko arte proiektua amaitu dau, Atlantikoa bakarka zeharkatu eta, ondoren, familiagaz batera Karibeko hainbat ugarte nabegatu ostean. Orain, itsasoan bizi izandako guztia bere sormen lanean islatu eta Euskal Herrian partekatzeko asmoa dauka. Esperientziaren balorazino oso positiboa egin dau Jose Pablo Arriaga eskultoreak. Naturarekin eta familiagaz urtebetez bizitakoa "aberasgarria" izan dala azaldu dau, eta halako esperientziek persona lez hazteko balio dabela nabarmendu dau. Horren harira, argi adierazo dau: "edonork egin beharko leuke horrelango bidaia bat". Lau Teila proiektua artistaren ibilbidean urteak daroazan teilaren sinbolismoan oinarritu da. Horretarako, belaontzia egokitu eta prestaketa logistiko zein personal handia egin behar izan eben, nahiz eta hasieran aurreikusitakoa baino denpora gitxiago izan guztia antolatzeko. Itsasoko etapea amaituta, Arriaga lanean hasi da dagoeneko. Bidaiak emondako bizipenak eta jasotako esperientziak etorkizuneko sormen proiektuetan islatu gura dauz, eta laster horreen barri emongo dauela aurreratu dau Bizkaia Irratian.

Gorabideko erabiltzaile talde batek San Mames eta Athletic Museoa bisitatu dauz gaur, alkarteak udarako antolatutako oporretako programearen barruan. Egun bateko urteeren egitarauaren parte izan da jarduerea, eta aisialdiaz harago, adimen desgaitasuna daben pertsonen gizarte-partaidetza eta presentzia inklusiboa sustatzea dau helburu. Aurten, Gorabidek zortzi eguneko 13 bidaia eta Bizkaian zehar antolatutako 24 eguneko urteera eskainiko deutsez 282 erabiltzaile eta 113 boluntariori. Eider Pertika Gorabideko aisialdi arduradunak azaldu dauenez, programea aisialdiko jardueretatik harago doa, eta parte-hartzaileen autonomia, inklusinoa eta komunidadeko parte-hartze aktiboa indartzea dau xede. San Mameseko bisiteaz gain, udako egitarauak beste hainbat jarduera be jasotzen dauz, halan zelan, itsasadarrean itsasontziz ibiltea, Getxoko kostaldean bela jarduereak egitea, Salburuako hezeguneak edo El Pobal Burdinola bisitetea, eta Santander edo Laredorako txangoak. Paule Maguregi monitoreak nabarmendu dau horrelango urteeren atzean prestaketea handia dagoala, jarduera guztiak parte-hartzaile bakotxaren beharretara egokitzeko. Helburua esperientzia segurua ez eze, aberasgarria be izatea da, parte-hartzaileek ingurune barriak ezagutu eta gizarteko espazio publikoetan modu naturalean parte hartu daien.

Mahasti Artean ekimenaren zazpigarren edizinoa irailaren 11tik 13ra egingo da Durangaldean, Bizkaiko Txakolina Jatorri Deiturak eta Urkiola Landa Garapenarako alkarteak antolatuta. Aurten be Bizkaiko txakolina kultureagaz, gastronomiagaz eta naturagaz buztartzea izango da helburu nagusia. Maider Zalduondo Bizkaiko Txakolina Jatorri Deiturako ordezkariak Bizkaia Irratian azaldu dauanez, jaialdia Bizkaiko txakolina sustatzeko eta gure lurraldeko paraje bereziak ezagutzera emoteko sortu zan. Zalduondok gogoratu dau ekimena pandemia garaian jaio zala. Bakion egin zan lehen edizinoa. Ordutik, Urdaibai, Txorierri, Enkarterri eta Gorbeialde moduko eskualdeak zeharkatu dauz. Aurten Durangaldeak hartuko dau lekukoa. Jaialdiak Durangaldeko hiru toki enblematiko hartuko dauz: Etxanojauregi mahastia (Amorebieta-Etxano), Solatsu Telleria (Elorrio) eta Durangoko Azoka. Aurtengo egitarauan lau proposamen izango dira. Irailaren 11n Maria Cruickshanken bakarrizketak zabalduko dau jaialdia Etxanojauregiko mahastian. Biharamon goizean, Miren Mentxakak zuzenduta, yoga saioa egingo da Elorrioko Solatsu Tellerian. Arratsaldean, barriz, Zea Mayseko Aiora eta Piti, eta Arima Soul taldearen kontzertuak izango dira Etxanojauregiko mahasti artean. Eta domekan, irailaren 13an, Durangoko historia eta gastronomia buztartuko dauazan ibilbide gidatua eta dastaketa bereziagaz emongo jako amaierea Mahasti Artean ekimenari. Jarduera guztietarako sarrerak dagoeneko salgai dagoz Bizkaiko Txakolinaren webgune ofizialean.

Donostian sortu barri dan Toki Kultur Alkarteak euskerazko mahai-olgetak sortu eta hizkuntzearen astialdiko erabilerea indartzea dau helburu. Horretarako, Itsulapikoa crowdfunding kanpainearen bidez lehenengo joko biak ekoizteko babesa lortu dau, eta laster merkaturatuko dauz. Alkartearen lehenengo proposamen biak "1901 Azken Balea"eta "Latxa" jokoak dira. Lehenengoak euskal baleazaleen historian dau oinarria, eta bigarrenak euskal artzaintzan inspirautako familia-olgeta proposatzen dau. Kasu bietan, dibertsinoa eta euskal kulturea buztartzea izan da sortzaileen lehentasuna. Jon Fernandezek, Toki Kultur Alkartearen sortzaileetariko batek, azaldu dau euskereak aisialdian erabilera-esparru gehiago behar dauazala. Horregaitik, mahai-olgetak tresna egokia dirala uste dabe gazteek eta helduek aurrez aurre, euskeraz eta pantailatik urrun gozetako. Mahai-olgetez harago, alkarteak komunidadea sortu gura dau. Etorkizunean joko barriak garatzeaz gain, tailerrak, topaketak eta euskerazko aisialdia sustatzeko beste hainbat ekimen martxan jartzea aurreikusten dabe.

Barakaldoko BECek Euskal Encounterren 34. edizinoa hartuko dau garagarrilaren 23tik 26ra. Lau egunez, 5.000 parte-hartzaile inguru batzen dira Europako ordenagailu-topaketa handienetako batean, non teknologia, bideojokoak, programazinoa, hardwarea eta sormen digitala izango diran protagonista. Horrez gain, publiko guztiari zuzendutako OpenGuneko jarduera ugari antolatu dabez. Aurtengo egitarauak berbaldiak, tailerrak, txapelketak eta erakustaldiak bilduko dauz. Robotikeak be bere lekua izango dau, besteak beste, roboten borrokekin, eraikuntzea eta programazino tailerragaz eta nazinoarteko lehiaketetan dabilzan diran robot profesinonalen erakustaldiekin. Xiber Aguilerak, Euskal Encounterreko robotika arduradunak, azaldu dau topaketearen helburua ez dala teknologia erakustea bakarrik, eta ezagutzea partekatzea eta zaletasun bera daben pertsonen arteko alkarlana sustatzea baino. Haren esanetan, jarduera guztiak adin eta esperientzia maila guztietako pertsonei zuzenduta dagoz. Aguilerak nabarmendu dau robotikaren arloan gaur egungo erronka nagusietako batzuk autonomia hobetzea, energia-kontsumoa optimizatzea eta adimen artifizialaren bidez robotek ingurunea gero eta modu eraginkorragoan interpretetea dirala. Halan be, azpimarratu dau Euskal Encounterren helburua teknologia herritar guztiengana hurreratzea eta interesa dauen edonori lehen pausoak emoteko aukerea eskaintzea dala.

EHUko ikertzaileek egindako azterlan batek agirian itxi dau Bizkaiko mozolo europarraren egoera kezkagarria. Ardeola aldizkari zientifikoan argitaratutako ikerketearen arabera, espeziearen populazinoa % 73 jatsi da 1998tik 2024ra bitartean. Garai hatan ezagutzen ziran 272 ugaltze-eremuetatik 55 baino ez dira gaur egun okupetan. Ikertzaileen esanetan, gainbeheraren atzean Bizkaiko paisaiaren eraldaketa dago. Urbanizazinoaren hazkundeak, errepide-sarearen hedapenak eta sega-larre tradizinonalen galereak mozoloaren habitat naturala murriztu dabe. Horri gehitu behar jako baserriaren eta abeltzaintza estentsiboaren gainbehera, elikadurea eta ugalketa-gune egokiak gitxituz. Habitataren galeraz gain, eraikin zaharren barritzeak be eragina izan dau espeziean. Mozoloek sarritan borda, kamara eta hormetako zuloetan egiten dabez habiak, baina eraikin horreek zaharbarritzean sarrera guztiak ixteak ugaltzeko aukereak murriztu dauz. Ikertzaileen ustez, neurri sinple batzuek, halan zelan habi-kutxak jartzeak edo eraikinetan sarrera txikerrak uzteak, populazinoa manteniduten lagun daikie. EHUko adituek gogorarazo dabe mozoloa landa-ingurunearen osasunaren adierazleetako bat dala. Hareen eretxiz, espeziearen etorkizuna bermatzeko ezinbestekoa izango da geratzen diran populazinoak babestea, habitat egokiak zaintzea eta lur-jabeekin nahiz erakundeakaz alkarlanean kontserbazino-neurriak sustetea.

Getxoko Nazinoarteko Folk Jaialdiaren 42. edizinoa irailaren 9tik 13ra bitartean egingo da. Aurten be sustrai-musikea eta gaur egungo proposamenak buztartuko dauz, eta hogei jardueratik gora eskainiko dauz Muxikebarrin, Areetako Geltokia plazan, plazako anfiteatroan eta Ereagako hondartzearen inguruan. Ordainpeko kontzertuetan Flook, Gwendal, Xabi Aburruzaga, Xabier Díaz eta Adufeiras de Salitre, Dulce Pontes eta Xalbador, Urepeleko Artzaina ikuskizuna izango dira protagonista. Azken horrek Xalbador bertsolariari omenaldia egingo deutso, musikea, literaturea eta bertsolaritzea buztartuz. Jaialdiaren antolatzaileek nabarmendu dabe folkaren sustraiak eta gaur egungo sorkuntza lotzea dala ekimenaren ezaugarri nagusietako bat. Doako egitarauak be leku garrantzitsua izango dau aurten. Areetako Geltokia plazatik igaroko dira, besteak beste, Malvariche, Klezmerama, Anna Ferrer, Elizabeth Davidson-Blythe eta Daniel Quayle, Kale Hizketak eta La Jose. Gainera, familientzako El país de los sonidos ikuskizuna eta Sonarium instalazino parte-hartzailea be izango dira. Jaialdiaren giroa Ereagako hondartzara be zabalduko da, Celtas Cortos eta ETS taldeen doako kontzertuekin. Horrez gain, Maltatik etorritako Marsa Scouts Pipe Band taldeak Getxoko eta Bilboko kaleak girotuko dauz bere kalejiragaz, jaialdiaren nazinoarteko eta parte-hartzaile izaerea indartuz.