Podcast Sarean Zehar

Sarean Zehar irratsaioaren atal honetan, apirilaren 18an «mugikorrik gabeko eguna» ezartzeko Eusko Jaurlaritzak egindako proposamena aztertzen hasi gara. Ekitaldi jendetsuekin bat datorren data bat aukeratzearen ironia eztabaidatuko dugu. Halaber, zalantzan jartzen dugu parke estaliak familia-aisialdirako benetako alternatiba ote diren. Gero, Los Angelesen Metaren eta Googleren aurkako kondenara igaroko gara erabiltzaileen osasun mentala kaltetzen duten diseinu adiktiboak erabiltzeagatik. Labur ere Instagram Plus sistemari buruz hitz egingo dugu, funtzio jakin batzuk ordainketa-horma baten atzean ezkutatuko dituen premium sistema berria. Ondoren, epai historiko bat aztertuko dugu Italian, non legez kanpokotzat eta gehiegizkotzat jo diren 2017tik Netflixen aplikatutako prezio-igoerak. Horrek gaur egungo harpidetza-ereduari buruz eztabaidatzera garamatza, bai eta programatutako zaharkitze-modu berri bat ote den eztabaidatzera ere. Horren adibide gisa, Amazonek bere lehen Kindle funtzioetan online funtzioak desaktibatzeko hartutako erabakia jarriko dugu. Azkenik, Bartzelonatik 2029rako mikrotxip europarren fabrikazioa gidatu nahi duen proiektu berri batekin amaituko dugu. Hori lortzeko, helio atomoen sortetan oinarritutako teknologia berritzailea erabiliko dute.

Sarean Zehar podcastaren atal honetan, FBI gure telefono mugikorretatik zuzenean ateratako aplikazioen lokalizazio eta erabilera datuak nola erosten ari den azaltzen hasiko gara. Jarraian, Meta enpresaren erabateko norabide aldaketa aztertuko dugu. Ia erabiltzailerik ez duen ingurune birtual batean milaka milioi euro galdu ondoren, konpainiak bere Metaversoaren garapena uztea erabaki du bere baliabide guztiak Adimen Artifizialaren alde egiteko. Ondoren, programaren eztabaida nagusian sakonduko dugu: Raptive enpresak argitaratutako txosten kezkagarria. Ikerketa honek erakusten du Googleren IAk (AI Overviews) sortutako erantzun zuzen berriek % 60ko beherakada historikoa eragin dutela web bisitetan. Teknologia horrek hedabide independenteen eta eduki-sortzaileen biziraupena mehatxatzen du; izan ere, erabiltzaileek bidaia-plangintzak edo bideotutorialen laburpenak segundotan lortzen dituzte orain, eta jatorrizko esteketan klik egiteko pizgarria galtzen dute. Programaren azken txanpan, Teresa Riberari Europako Batzordean bidalitako kexa formala aipatu dugu. Eskaerak Google, Amazon eta Samsung bezalako enpresen monopolio digitala geldiaraztea du helburu; izan ere, Smart TVen merkatuaren ia % 60 kontrolatzen dute eta gure pantailetan zein eduki lehenetsi edo baztertu erabakitzen dute. Amaitzeko, Euskadin subiranotasun digitala lortzeko urrats historiko bat azpimarratu nahi dugu. Eusko Jaurlaritzak iragarri duenez, eskolen erdiak Googleren ekosistemaren mende egoteari utziko dio, IRADI tokiko proiektura migratzeko. Izan ere, IRADI funtsezko neurria da ikasleen eta irakasleen datuen kontrola berreskuratzeko eta pribatutasuna babesteko.

Atal honetan, Adimen Artifizialak eremu militarrean duen dilema etikoa aztertzen hasiko gara, Pentagonoaren eta Anthropic bezalako enpresen arteko kontratuen haustura nabarmenduz. Europar Batasunak WhatsAppeko chatboten elkarreragingarritasunari buruz dituen azken berrikuntzak errepasatuko ditugu. Pedro Sanchezen mugikorrak 2021ean jasan zuen eraso konplexua komentatu dugu, zero klik eta antena faltsuen bidez burututa. Epic Gamesek Googleren aurka lortutako garaipen judiziala ere aipatzen dugu, mugarri bat baita aplikazio-denden monopolioen aurka. Amaitzeko, Meta eta Ray-Baneko betaurreko adimendunen pribatutasun-arazoak salatzen ditugu, eta Borjaren iritzia dakargu Gobernuak adingabeei sare sozialetarako sarbidea mugatzeko duen asmoari buruz.

Sarean Zehar programaren atal berri honetan, proiektu pertsonalei eta ikasketei aplikatutako adimen artifizialaren potentziala eta mugak aztertzen ditugu. NotebookLM eta Gemini bezalako ereduak (Nano Banana irudi-sortzailearekin) erabiliz gure esperientzia aztertzen dugu, euskaraz ikastea errazteko, eta gure hizkuntzan ahotsa sintesitzearen erronkak komentatzen ditugu. Halaber, baliabide mugatuak dituzten VPS zerbitzarietan lengoaia lokaleko ereduak (LLMak) hedatzen saiatzeko prozesu teknikoa zehazten dugu, funtsezko kontzeptuak azalduz, hala nola tokenak, ereduen parametroak eta RAM memoriak Ollama bezalako tresnen errendimenduan duen garrantzia. Azkenik, Alexaren alternatiba libre bat eraikitzeko asmo handiko proiektua partekatzen dugu, Raspberry Pi bat, ahotsa ezagutzeko OpenAIren Whisper liburu-denda eta hodeiko hainbat modelorekin modu eraginkorrean konektatzeko OpenRouter plataforma erabiliz.

Irudia: Pool Moncloa/Fernando Calvo Irratiaren Egunari buruzko aipamen berezi batekin hasiko dugu programa. Gobernuak 16 urtetik beherakoei sare sozialetarako sarbidea debekatzeko duen asmoa aztertzen dugu, baita neurri horrek aurrez aurre dituen erronka legal handiak ere. TikTok enpresaren etorkizuna ere aztertu genuen. Bruselako luparen azpian dago diseinu adiktiboa, eta plataforman aldaketa erradikalak eragin ditzake. Azkenik, Xbox Game Pass-en zerbitzuen balizko fusioa, iris eskanerrak Espainiara itzultzea eta Sonyk etxeko Blu-ray grabagailuen fabrikazioaren amaiera aipatuko dugu Berri Azkarretan.

Oraingo honetan Gaizkarekin partekatu dugun saioan, azken egunetako gure esperimentu teknologikoez hitz egiten hasi gara. Gaizkak esan digu kaxa aldatu duela eta ordenagailuaren PUZa hoztu duela, eta aire-fluxua optimizatzeko prozesuaz eta hozte likidoaz hitz egingo dugu, PUZ baten tenperatura nabarmen murrizteko. Ondoren, aste honetako fenomeno teknologikoaz hitz egingo dugu, OpenClaw. IAko agente berri horrek, Moltbot zuen izena saioa grabatu genuenean, adimen artifizialeko agenteetarantz jauzi egitea suposatzen du, sistema eragilean zereginak modu autonomoan egiteko gai diren kode irekiko tresnak, eta horrek baimenen kudeaketa kritikoari eta segurtasun informatikoari buruzko eztabaidak planteatzen ditu. Azkenik, TikTok bezalako plataformetan adina egiaztatzearen problematika aipatu dugu, profilen azterketaren bidez adingabeen milioika kontu ezabatu baititu, eta Europako ziurtagiri digitalen erabilerari buruz eztabaidatu dugu, pribatutasuna bermatzeko alternatiba tekniko gisa, sare sozialetan nahitaez identifikatu beharreko gobernuaren proposamenen aurrean.

Gabonetako oporren ondorengo lehen programa honetan, denboraren zati handi bat azken hilabeteko gure esperientzia teknologikoei buruz hitz egiten emango dugu. Borjak Gemini, NotebookLM eta bere bezeroen datuak IArekin tratatzeko eta konfidentzialtasuna ahalik eta gehien gordetzeko ezarri dituen LLM aukerei buruz hitz egingo digu. Iñigok, bere aldetik, Izarkomekin, Euskal Herriko telekomunikazio kooperatibarekin, izandako esperientzia kontatuko digu, eta garaje-plazan karga puntu bat jartzeko dituen zailtasunak azalduko dizkigu. Gainera, CES 2026 programak aurten ikusi duen interes apurraz, Apple bere “Inteligence” hobetzeko Googleren teknologia erabiliko duela eta RAM memoria garestituko dela azalduko dute.

2025. urteko azken atalean, gaurkotasuneko gai batzuk jorratuko ditugu, eta elkarrizketa berezi bat izango dugu, BIG Conferencetik egina. Berrien atalean, Telefonicako enplegu-erregulazioko prozesuaz, horren kausez eta langileengan duen eraginaz hitz egiten hasiko gara. Publikoa izandako enpresa baten erantzukizun sozialaz eta azpiegitura estrategikoen pribatizazioaz eta kudeaketaz ere eztabaidatuko dugu. Bizkaiko mugikortasunaz ere ari gara, Bilbobusen banku-txartelaren bidezko ordainketaren ezarpena, kostuak, garraio publikoaren erabilera sustatzeko duen benetako erabilgarritasuna eta Europako beste eredu batzuekin alderatzea aztertuz. Saioaren bigarren zatian, Gaizka Carmonak Ibai Aizpurua Gillotine-ren sortzailearekin hitz egingo du. Barrakarekin izandako arrakastaren ondoren, Ibaik XIX. mendeko unibertso alternatibo batean girotutako bideojoko bat aurkezten digu, folklorean eta euskal mitologian inspiratua. Bertan, burua moztuta duen protagonista batek burua berreskuratu behar du etsaiak galtzen dituen bitartean, eta trebetasun bereziak ematen dizkioten buruak erabiltzen ditu. Berarekin hitz egingo dugu 2015ean hasitako sorrera-prozesu luzeaz, ia bakarrik proiektu bat garatzeko erronkaz, Game.eus inkubagailuan parte hartzeaz eta eman dioten babesaz eta euskaraz eta beste hizkuntza gutxituetan sortzearen garrantziaz.

Gaurko saioan, gure inguruan gertatu diren ekitaldi ezberdinak aprobetxatu ditugu gaurkotasun teknologikoa alde batera utzi eta azken asteetan sortu diren beste gai batzuei buruz hitz egiteko. Gaming Roomeko Gaizka Carmonarekin hitz egiten hasi gara, Valvek aurkeztu dituen kontsola berriei buruz. Tracking Bilbaorekin jarraituko dugu, Bilboko zabalguneko merkatuan egin zen ekitaldi batean, Tracking Bilbao Podcasting sariak banatu baitzituzten. Unai Unda euskarazko sariaren irabazlea ezagutuko dugu, Nekane Salcinesek elkarrizketatua. Azkenik, Durangora joango gara Izarkomek eta Altxa Buruak Durangoko Azokaren 60. edizioan aurkeztu duten «Doitu» gida ezagutzera, Garikoitz Garaialderen eskutik.

Sarean Zehar saioaren edizio honetan, hasteko, PuntuEus fundazioaren eta Izarkom kooperatibaren arteko akordioa aipatuko dugu, euskarazko digitalizazio proiektuak abian jartzeko. Berrien atalean, aurten Black Fridayk sortu digun interes falta aipatu dugu. Era berean, gaurkotasun orokorreko gai gisa, V16 balizak derrigorrezkoak izango direla errepidean gelditutako ibilgailuak seinaleztatzeko. Bere eraginkortasuna komentatzen dugu, baita transmititzen dituzten datuei lotutako mitoak ere, AEPDk gezurtatu dituenak. Europako albisteetan, alde batetik, Europako Batzordea DBEOren datuak babesteko neurriak murriztea eztabaidatzen ari da, IAren eta lehiakortasunaren alde; eta, bestetik, Brusela Google ikertzen ari da komunikabideen bilaketaren emaitzak manipulatzeagatik. Amaitzeko, Whatsappen oinarritutako Berri azkar batzuk eta TituLOL bat ditugu.

Aste honetan hiru gai nagusitan zentratuko dugu programa. Lehenengoa OpenAI da, azkenean irabazi asmorik gabeko erakundea izateari utzi eta enpresa pribatua izango dena. Bigarrenik, Chat Control 2.0-ri buruz hitz egiten jarraituko dugu, eta azpimarratuko dugu Danimarkak baztertu egin duela mezularitzako aplikazioen enkriptazioarekin amaitzeko proposamena. Halaber, Italiak adinari buruzko egiaztapena eskatuko du helduentzako orrietan, eIDAS jarraibideen arabera eta Cartera Digital Betaren estiloan. Berri azkarrekin amaituko dugu saioa.

Sarean Zehar programaren atal berrian Internet Archive-aren mugarria ospatzen dugu, artxibatutako bilioi bat web orri lortu dituena. Ondoren, Iñigok Opel Corsa elektriko berriarekin izandako esperientzia kontatu digu, gidatzeko autonomia, karga eta erosotasuna aztertuz. Gaurkotasun teknologikoarekin jarraitzen dugu: Amazonen hodeiaren beherakada globala automatizazio-akats baten ondorioz, Danimarkaren planak sare sozialen erabileran 15 urteko gutxieneko adina finkatzeko, eta Europar Batasunean eztabaida eta ikerketak Snapchat, YouTube, Apple Store eta Google Play plataformetan adingabeak babesteari buruz. Programa Berri Azkarrak eta TituLOLekin amaituko dugu.

Sarean Zehar programaren atal honetan Europa aurrerapen teknologikoaren eta kontrol digitalaren artean nola mugitzen den aztertzen dugu. Microsoftek Windows 10en segurtasun-eguneraketak Europan doan zabaltzeko hartutako erabakiaz, Stop Killing Games mugimenduaren herritarren presioaz eta Chat Control 2.0ri buruzko eztabaida polemikoaren itzuleraz ari gara. Halaber, TikTok gaiari buruz Estatu Batuek eta Txinak egindako akordio historikoa errepasatuko dugu, eta LaLigak sarearekin duen azken gatazkari buruz hitz egingo dugu labur-labur.

16. denboraldiaren lehenengo saioa 15. urteurrena ere markatzen duen saioa da, eta ospatu nahi izan dugu bidai akustiko bat eginez, 400.ean komentatu genituen gertakatiak osatuz. Zatoz gurekin batera azken 15 urteetako soinuak birpasatzera.

15. denboraldiaren azken saioa, 400. izan dena ere, saio berezia izan da. Alde batetik, zuzenean publikoarekin La Perreran egindako saioa izan delako, eta bestetik, azken 15 urteren argazkiak eta protagonistak birpasatu ditugulako. Gure saiorik azpimagarrienak, inoiz argitaratutako irudiak eta komentatu ditugun berririk interesagrrienak komentatuko ditugu gure publikoarekin bat.

Azken bi aste hauetako berri nagusienak izango dira protagonista gure denboraldiaren azken ohiko saioan. Batetik, Applek sistema eragile berriak aurkeztu ditu WWDC ekitaldian, haien gailu eta plataformen artean dauden ezberdintasunak desagerrarazteko nahian. Horrekin batera, diseinu berria aurkezt dute, Liquid Glass izenekoa, sistemaren ikono eta elementu guztiak gardenak egiten dituena. Bestetik, bideojokoak protagonistak izan dira, Summer Game Fest ekitaldian hainbat aurkezpen azpimagarri egin direlako azken egunetan. Sonic Racing Crossworlds, LEGO Voyagers, Monument Valley 3 eta Gnaughty Gnomes izan dira joku aipagarrienak, baita ROG Ally Xbox ordenagailu eramangarria ere.

Sarean Zehar saioaren atal honetan, Barik Mobile eta NAN digitala erabiltzearen esperientzia ezagutuko dugu borjaren hitzetan. Berrien atalan, Googleren soinu eta errealismo aurreratuko bideo-sorgailu berriaz ari gara, Veo 3, eta Metak bere IA entrenatzeko datu publikoen bilketaren hasieraz, pribatutasunarekiko kezka sortu duena. Espainiako kobrezko zentralak behin betiko ixtea ere aipatu dugu, operadoreek azpiegitura zaharkituen gainean duten erantzukizunari buruzko eztabaida pizten baitu. Berri Azkarretan, Telegramek agintariekin duen lankidetza gero eta handiagoa aipatzen dugu, Felipe VI .a erregea ordezkatzen duen iruzur bat, inbertsio kriptoa sustatzeko eta OpenAIk iPhonearen diseinatzailearen enpresa erosteko IArekin gailuak garatzeko.

Sarean Zehar programaren atal honetan, apirilaren 28an Espainiari eragin zion itzalaldiari buruzko informazio berriak errepasatuko ditugu, eguzki-plakak dauden etxeetan gertatu zela komentatuko dugu eta Espainiako sare elektrikoan zer hobetu daitekeen ikusiko dugu. LaLigaren blokeoei buruzko azkenak ere komentatu ditugu, futboleko jardunaldi bakoitzean legezko milaka webguneri eragiten baitiete. Kasu honen gako mediatikoak aztertuko ditugu, gizartearen gaitzespen handia jasotzen jarraitzen baitu.

Sarean Zeharen programa honetan, Borja ordez Gaizka izan dugu, egun hauetan izan ditugun jaiegunengatik. Berarekin Espainiak eta Portugalek apirilaren 28an jasan zuten itzalaldia komentatu dugu. Gure esperientzia pertsonalari buruz hitz egiten dugu, eta zer gertatu zen eta zein arrazoi egon daitezkeen azaltzen dugu. Gainera, Bruselak Appleri eta Metari merkatu digitalen Europako legea urratzeagatik isuna jartzen diela aztertuko dugu; Ameriketako Estatu Batuak erdieroaleei eta gailu elektroniko batzuei ezartzen dizkien muga-zergak komentatuko ditugu, eta Apple bezalako enpresak beren ekoizpena Indiara mugitzeko prestatzen ari direla azalduko dugu; eta Xbox kontsolen prezioaren igoera aztertuko dugu. Bukatzeko, beste berri batzuk laburtzen ditugu Berri Azkarretan.

Aste Santuko programa honetan, tarteki bat egiten dugu, aipatu ditugun baina zertaz hitz egiten jarraitzen duten gaietara itzultzeko. Hasteko, LaLigak operadoreei agintzen jarraitzen dien blokeoei buruz hitz egingo dugu. Horiek webgune zehatzetan zentratzeaz gain, webgune legitimoekin partekatutako azpiegiturei ere eragiten diete. Esparru judizialean eman diren azken urratsak errepasatuko ditugu, eta neurri horien legitimitateari buruz hitz egingo dugu. Era berean, Borjak Nintendo Switch 2ri buruz duen iritzia bilduko dugu, eta, amaitzeko, Berri Azkarren erronda bat egingo dugu, teknologia-arloko azken berrienekin.